Savunma sanayi ihracatında 30 milyar dolar ufukta göründü

Ferit PARLAK
ferit.parlak@dunya.com

Devam eden savaşlarda, düşük maliyetli yeni ne­sil muharebe araçlarının ve bu araçları kullanabilen ope­ratörlerin başarısı, savunma sa­nayinde “milat” ve “yeni dönem” olarak nitelendiriliyor.

NATO’nun Ankara Zirvesi kapsamında düzenlenen Savun­ma Forumu’nda konuşulanlar ise, önümüzdeki dönemde, ağır­lıklı olarak, “hızla üretilebilen”, “hızla geliştirilebilen” ve “hızla teslim edilebilen” yeni nesil mu­harebe araçlarına odaklanılaca­ğını tescilliyor.

Türkiye’yi öne çıkaracak avantajlar

Bu odağın; ulaştırma, haber­leşme ve üretim altyapısında ge­lişmiş teknoloji kullanımı, 5 mil­yona yakın eğitimli ve genç işsizi, dinamik yapısı ve stratejik konu­mu nedeniyle, “hızlı üretim” ve “hızlı teslimat” merkezi olma yo­lunda Türkiye’yi öne çıkaracağı­na vurgu yapılıyor.

Rüzgar da var, engeller de

ABD ile olan siyasi ve diploma­tik ilişkilerdeki gelişmelerin de, Türkiye’nin NATO pazarında­ki hedefine ulaşmasında katali­zör olacağına dikkat çekilirken; borçlanma maliyeti, enflasyon, kur belirsizliği ve bazı yasal boş­lukların, savunma yatırımlarının sürdürülebilirliğinde engel ola­rak gösteriliyor.

CAATSA sürprizi, borçlanma maliyetini de düşürür

CAATSA yaptırımlarının kal­dırılma ihtimali de, olumlu giden görüşmelerde, savunma sana­yi üreticilerin yüzünü güldüren ikinci gelişme oldu.

Yaptırımların kaldırılması, Savunma Sanayii Başkanlığı’na ABD’den kesilen ihracat lisans­ları, kredi imkânları ve Exim­bank desteğinin yeniden açıl­ması ve yedek parça, motor ve teknoloji tedarikinin normale dönmesi anlamı taşıyor. Ayrıca Türk savunma ürün­lerinin çoğunda ABD menşeli bileşen veya lisans şartı bulunması nedeniyle, üçüncü ülke­lere ihracat yapılamıyor­du. Yaptırımların kaldı­rılmasıyla üçüncü ülkelere yapılan silah ve ekipman sa­tışlarının da hız kazanması bekleniyor.

Yabancı yatırımı da tetikler

CAATSA yalnızca savunma sanayiini değil, Türkiye’ye yö­nelik genel yatırımcı algısını da etkiliyor. Yaptırımın kaldırılma­sı ile risk priminin düşmesi, do­layısıyla, hem doğrudan yabancı yatırımın artması, hem de Türki­ye’nin dış finansman maliyetle­rinin iyileşmesi bekleniyor.

10-15 yıllık Ar-Ge çalışmalarının meyvesi de alınacak…

Türk savunma sanayi firmala­rında, yüzlerce ürün için, yakla­şık 10-15 yıldır devam eden Ar- Ge çalışmalarının bulunduğuna ve son ürün için son aşamaya ge­lindiğinin de altı çiziliyor.

Geliştirilen bu ürünlerin paza­ra sunulması ile savunma sanayi ihracatının aritmetik değil geo­metrik (birkaç kat) olarak arta­bileceği ifade ediliyor.

2023 yılında 5,5 milyar dolar olan ihracatın, bugün itibariyle 11 milyar doları aşmasının, ya­ni yaklaşık 2 yılda 2 kat artma­sının nedeni olarak da bu Ar- Ge çalışmaları adres olarak gösteriliyor. Bu nedenlerle, Türkiye’nin önümüzdeki 2-3 yılda savunma sanayi ihracatını 3 kat artıra­bileceği, 30 milyar do­larlık ihracat hedef­leyebileceği, araç ve ekipman kullanı­mı için gereken teknik eleman konusunda da öne çıkabi­leceği “or­tak gö­rüş” ola­rak öne çıkı­yor.

İttifakın savunma harcaması 1,8 trilyon doları aşacak

NATO üyesi ülkelerin 2026 yılı toplam savunma harcamalarının 1 trilyon 809 milyar 915 milyon dolara ulaşması bekleniyor. NATO, üye ülkelerin 2026 yılına ilişkin tahmini savunma harcaması verilerini yayımladı. Buna göre, NATO üyesi ülkelerin toplam savunma harcamalarının 2026 yılında geçen yıla göre yaklaşık yüzde 11 artacak. Bu tutar, 2024 yılında 1 trilyon 482 milyar 905 milyon dolar, 2025 yılında ise 1 trilyon 629 milyar 630 milyon dolar seviyesindeydi.

NATO ülkeleri arasında en fazla savunma harcamasını ABD gerçekleştirecek. ABD’nin 2026 yılında 1 trilyon 32 milyar 849 milyon dolarlık savunma harcamasıyla ittifakın toplam harcamalarının yaklaşık yüzde 57’sini tek başına üstlenmesi bekleniyor. ABD’yi 147 milyar dolarla Almanya, 110 milyar dolarla İngiltere, 80 milyar dolarla Fransa, 57 milyar dolarla İtalya, 53 milyar dolarla Polonya ve 52 milyar dolarla Kanada izleyecek. Türkiye’nin 2026 yılı savunma harcamasının 48 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Verilere göre, bu yıl NATO üyesi 5 ülkenin temel savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılalarının (GSYH) yüzde 3,5’inden fazlasını oluşturması bekleniyor. Türkiye’nin savunma harcamalarının GSYH’ye oranının 2026 yılında yüzde 2,85 olması bekleniyor. Aynı dönemde ABD’nin yüzde 3,17, Almanya’nın yüzde 2,69, Fransa’nın yüzde 2,22, İngiltere’nin yüzde 2,56 ve İtalya’nın yüzde 2,10 oranında savunma harcaması yapacağı NATO ortalamasının da yüzde 2,86 olması öngörülüyor. NATO üyeleri arasında savunmaya milli gelirinden en düşük payı ayıracak ülkenin yüzde 1,61 ile Slovenya olması beklenirken, onu yüzde 2 ile Belçika ve İspanya izleyecek. 2026’da 17 NATO üyesinin savunma ve güvenlikle bağlantılı yatırımlara ilişkin GSYH’nin yüzde 1,5’i hedefini yakalayacağı öngörülüyor.