Tayvan Çin saldırısını prova ediyor

Tayvan, yıllık Han Kuang tatbikatını bu kez yalnızca tanklar, toplar ve savaş uçaklarıyla sınırlı tutmuyor. Olası bir çatışmada cep telefonlarının ve dijital iletişim altyapısının zarar görmesi senaryosu da ilk kez gerçek kullanıcıların hissedeceği biçimde sınanacak.

Penghu'da gün doğmadan ateş açıldı

Tatbikatın pazartesi sabahındaki en dikkat çekici bölümü Tayvan Boğazı'nda bulunan Penghu Adaları'nda gerçekleştirildi.

Birlikler gün doğmadan önce kıyıda konuşlandı. M60A3 tankları, farklı topçu sistemleri ve uçaksavar silahlarıyla yapılan tatbikatta düşman kuvvetlerinin hızlı bir hava ve kıyı çıkarma operasyonuna giriştiği senaryo uygulandı.

Tayvan ordusu savunma modelini farklı silahların aynı hedefe karşı eş zamanlı kullanıldığı "çok katmanlı" bir yapı üzerine kurdu.

Penghu, Tayvan ana adasına Çin kıyılarından daha yakın konumda bulunuyor. Tayvanlı askeri stratejistler adaların olası bir çatışmanın ilk hedeflerinden biri olabileceğini değerlendiriyor.

Böyle bir senaryoda Penghu'nun ele geçirilmesi, füze ve insansız hava araçlarıyla Tayvan ana adasına düzenlenecek saldırılar için ileri üs oluşturma imkânı sağlayabilir.

İnternet 30 dakika bilerek yavaşlatılacak

Tatbikatın asıl sıra dışı bölümü ise savaş alanından uzakta, milyonlarca cep telefonu kullanıcısının bağlantısında görülecek.

Tayvan, hava savunma ve sivil dayanıklılık tatbikatı kapsamında mobil interneti ilk kez kasıtlı olarak yavaşlatacak.

İlk uygulama bugün Tayvan'ın orta bölgelerinde yerel saatle 14.30 ile 15.00 arasında gerçekleştirilecek. Bu saat Türkiye'de 09.30-10.00 aralığına denk geliyor.

İkinci test ise 13 Ağustos'ta kuzey bölgelerinde, Taipei'yi de kapsayacak şekilde yapılacak. Her iki deneme de 30 dakika sürecek.

Amaç, savaş veya büyük bir doğal afet sırasında baz istasyonları ve iletişim altyapısı ağır hasar gördüğünde halkın ve kurumların sınırlı mobil veri kapasitesiyle nasıl hareket edeceğini görmek.

Video görüşmeleri, canlı yayınlar, sosyal medya üzerinden yoğun veri aktarımı ve büyük dosya gönderimi gibi yüksek bant genişliği gerektiren işlemlerin belirgin biçimde zorlaşması bekleniyor.

ATM ve acil çağrılar çalışmaya devam edecek

Tatbikatta mobil internet tamamen kapatılmayacak.

Sesli telefon görüşmeleri, kısa mesajlar ve kamuya yönelik acil durum bildirim sistemleri çalışmaya devam edecek.

Sabit internet bağlantıları ve sabit telefon hatları da uygulamadan etkilenmeyecek.

ATM'ler, trafik sistemleri ve acil yardım çağrıları gibi kritik hizmetlerin çalışmasının sürmesi planlanıyor.

Tayvan'ın hedefi günlük hayatı tamamen durdurmak değil; iletişim kapasitesinin önemli ölçüde düştüğü bir kriz ortamını kontrollü biçimde oluşturmak.

Bu yönüyle tatbikat, modern savaş hazırlığında yeni bir alanın giderek önem kazandığını gösteriyor. Elektrik, liman ve havaalanlarının yanı sıra mobil iletişim altyapısı da artık savunmanın kritik parçalarından biri olarak görülüyor.

20 binden fazla yedek asker sahada

10 gün süren Han Kuang tatbikatı 5 Ağustos'ta başladı ve yalnızca Penghu'daki çıkarma senaryosundan oluşmuyor.

Tatbikata 20 binden fazla yedek asker katılıyor.

Savaş uçaklarının farklı hava üslerine dağıtılması, donanma unsurlarının acil görevlendirilmesi, kritik köprülerin korunması ve hasar gören pistlerin yeniden kullanılabilir hale getirilmesi gibi senaryolar da uygulanıyor.

Tayvan ayrıca silah üretiminin saldırı altında başka noktalara taşınmasını ve sivil fabrikaların savaş döneminde askeri üretime destek vermesini test ediyor.

Bu yıl komuta sisteminde de değişikliğe gidildi. Alt rütbeli subayların verilen emri kendi ifadeleriyle üstlerine yeniden anlattığı ABD ordusundaki modele benzer bir yöntem ilk kez kullanılıyor.

Amaç, gerçek bir çatışmada emirlerin eksik anlaşılması veya iletişim zincirinin bozulması halinde birliklerin sahada daha bağımsız hareket edebilmesini sağlamak.

Risk yalnızca askeri değil, çip üretimi de merkezde

Tayvan Boğazı'ndaki herhangi bir kriz dünya ekonomisi açısından yalnızca bölgesel bir güvenlik meselesi olarak görülmüyor.

Bunun en önemli nedeni yarı iletken üretimi.

Tayvan merkezli TSMC dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi konumunda bulunuyor ve yapay zekâ işlemcilerinden akıllı telefonlara kadar çok geniş bir teknoloji zincirinin üretiminde kritik rol oynuyor.

Şirketin 2 nanometre üretimi 2025'in son çeyreğinde seri üretime geçerken, TSMC halen Tayvan'da altı adet 12 inçlik büyük üretim tesisi, dört adet 8 inçlik ve bir adet 6 inçlik üretim tesisi işletiyor.

Üstelik şirket, yapay zekâ çiplerine yönelik artan talebi karşılamak amacıyla Tayvan'daki gelişmiş paketleme yatırımlarını büyütmeye devam ediyor.

Bu nedenle Tayvan çevresinde yaşanabilecek uzun süreli bir askeri kriz, yalnızca bölgedeki piyasaları değil küresel teknoloji şirketlerini, otomotiv üreticilerini ve yapay zekâ yatırımlarını da etkileyebilecek bir tedarik zinciri riski taşıyor.

Beijing, demokratik şekilde yönetilen Tayvan'ı Çin topraklarının bir parçası olarak görüyor ve birleşme için güç kullanımını dışlamıyor. Tayvan yönetimi ise Beijing'in egemenlik iddiasını reddediyor ve adanın geleceğine yalnızca Tayvan halkının karar verebileceğini savunuyor.

Han Kuang tatbikatında internetin ilk kez gerçek anlamda yavaşlatılması da Tayvan'ın artık yalnızca olası saldırının ilk saatlerini değil, savaşın günlük hayat ve ekonomi üzerindeki etkilerini de prova etmeye başladığını gösteriyor.