Yumurtalık kanserinde sıcak kemoterapi: Hasta seçimi neden önemli?
Yumurtalık kanserinde cerrahinin kapsamı, tedavinin sıralaması ve hasta seçimi büyük önem taşıyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, halk arasında “sıcak kemoterapi” olarak bilinen HIPEC’in seçilmiş hastalarda tedaviye ek yarar sağlayabildiğini belirterek, yöntemin hastaya özel bir planlama içinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Yumurtalık kanseri, tıbbi adıyla over kanseri, karın zarına ve karın içindeki organların yüzeylerine yayılabiliyor. Bu nedenle cerrahi tedavinin kapsamı yalnızca yumurtalıklarla sınırlı kalmayabiliyor. Hastalığın yaygınlığı, tümörün özellikleri ve hastanın genel sağlık durumu, tedavi yaklaşımının belirlenmesinde birlikte değerlendiriliyor.
Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sıcak kemoterapinin bu tedavi sürecindeki yerinin doğru anlaşılması gerektiğine dikkat çekiyor. HIPEC’in her hastaya rutin olarak uygulanmadığını belirten Kahramanoğlu, yöntemin ancak uygun hasta grubunda ve doğru zamanda değerlendirildiğinde cerrahiyi tamamlayan bir seçenek olabileceğini ifade ediyor.
Cerrahide hedef, gözle görülür tümör bırakmamak
Yumurtalık kanseri ameliyatlarında temel hedefin, hastanın güvenliği gözetilerek gözle görülür tümör odaklarının tamamen çıkarılması olduğunu belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şunları söylüyor:
“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”
Sıcak kemoterapi, ameliyat sırasında uygulanıyor
Hipertermik intraperitoneal kemoterapi olarak adlandırılan HIPEC, ısıtılmış kemoterapi içeren sıvının ameliyat sırasında özel bir sistem aracılığıyla karın boşluğunda belirli bir süre dolaştırılması esasına dayanıyor. Tümörlerin cerrahi olarak çıkarılmasının ardından uygulanan yöntemle, karın içinde kalabilecek gözle görülmeyen mikroskobik kanser hücrelerinin hedeflenmesi amaçlanıyor. Kullanılacak ilaç, uygulamanın sıcaklığı ve süresi ise tedavi protokolüne göre belirleniyor.
Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yönteme ilişkin sık karşılaşılan bir yanlış anlamayı şöyle açıklıyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir; ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”
Bilimsel veriler, hasta seçiminin önemini gösteriyor
HIPEC’in yararını destekleyen güçlü bilimsel veriler, özellikle ameliyat öncesinde kemoterapi alan ve ardından cerrahi uygulanan seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastalarından geliyor. Bu hasta grubunda yürütülen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun dönem sonuçları, cerrahiye HIPEC eklenmesinin hastalığın ilerlemesini geciktirebildiğini ve yaşam süresini uzatabildiğini gösteriyor.
Hastalığın ilk kez tekrarladığı, platin temelli kemoterapiye yanıt alınan ve gözle görülür tümörlerin tamamen çıkarılabildiği seçilmiş hastalarda da yaşam süresi açısından yarar bildiren çalışmalar bulunuyor. Bununla birlikte, bu grupta ciddi yan etkilerde artış da bildirildiği için beklenen yararın olası risklerle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu sonuçların her evreye ve her tümör tipine genellenemeyeceğine dikkat çeken Kahramanoğlu; hastanın genel durumunun, böbrek fonksiyonlarının, kemoterapiye yanıtının ve planlanan cerrahinin kapsamının kararda belirleyici olduğunu vurguluyor.
Güncel ASCO kılavuzu da ameliyat öncesi kemoterapi alan, genel durumu ve böbrek fonksiyonları uygun evre III hastalarda HIPEC’in cerrahi sırasında bir seçenek olarak sunulabileceğini belirtiyor.
“Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez” diyen Kahramanoğlu, değerlendirme sürecini şöyle özetliyor: “Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”
Tedavi planlaması ameliyattan önce başlıyor
İleri evre yumurtalık kanserinde bazı hastalarda tedaviye cerrahiyle başlanırken, bazı hastalarda önce kemoterapi uygulanması daha uygun olabiliyor. Bu kararın jinekolojik onkoloji değerlendirmesiyle verilmesi önem taşıyor. Kapsamlı ameliyatlar ise cerrahi deneyimin yanında anestezi, gerektiğinde yoğun bakım, medikal onkoloji ve ameliyat sonrası bakım ekiplerinin koordinasyonunu gerektiriyor.
Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, tedaviye bütüncül yaklaşımın önemini şu sözlerle ifade ediyor: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”
