COP31: İklim eyleminin görünmeyen eşikleri

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Antalya'da düzenlenen COP31, iklim mücadelesinde giderek belirginleşen bir gerçeği yeniden gündeme taşıdı: Artık neyle karşı karşıya olduğumuzu bilmekte değil, bildiklerimizi hayata geçirmekte zorlanıyoruz. Yıllardır bilimsel raporlar yayımlanıyor, hedefler açıklanıyor, uluslararası taahhütler veriliyor. İklim krizinin sonuçları da giderek daha görünür hale geliyor. Buna rağmen küresel ölçekte ihtiyaç duyulan dönüşümün hızı ile atılan adımlar arasında ciddi bir mesafe var. Üstelik bu mesafe, sadece siyasi irade veya finansman eksikliğiyle açıklanamayacak kadar karmaşık.

COP31'de farklı oturumlarda yürüttüğümüz tartışmalar, bu meselenin birbirini tamamlayan iki boyutunu yeniden düşünmeme neden oldu. Bir tarafta iklim krizini nasıl anlattığımız, diğer tarafta dönüşümü gerçekleştirmesi beklenen işletmelerin bunu hangi koşullarda başarabileceği vardı. İlk bakışta farklı görünen bu iki konu, aslında aynı soruya çıkıyor: İnsanları ve kurumları harekete geçirmek için ne eksik?

FELAKETİN SÜREKLİ ANLATILMASI NEDEN EYLEM YARATMIYOR?

Yapı Kredi'nin COP31 kapsamındaki etkinlik alanında katıldığım “İklim Yorgunluğu: Yanlış Hikâyeyi mi Anlatıyoruz?” başlıklı panelde tam da bu sorunun iletişim boyutunu tartıştık. İklim krizini anlatırken kullandığımız dil, insanları çözümün parçası olmaya mı davet ediyor, yoksa giderek daha fazla çaresizlik mi üretiyor? Bugün iklim iletişiminin önemli bir bölümü felaket senaryoları üzerine kurulu. Eriyen buzullar, yanan ormanlar, kuruyan göller, aşırı hava olayları... Elbette bunların hiçbiri abartılı veya görmezden gelinebilecek gelişmeler değil. Ancak tehlikenin büyüklüğünü göstermek ile insanları harekete geçirmek aynı şey değil. İnsan zihni, sürekli tehdit altında olduğunu hissettiği ama değiştiremediğine inandığı bir durumla uzun süre baş etmekte zorlanıyor. Her gün dünyanın geleceğine ilişkin karamsar haberlerle karşılaşan birey, ertesi sabah işe gitmek, çocuğunu okula bırakmak, faturalarını ödemek ve gündelik hayatını sürdürmek zorunda. Küresel ölçekteki tehditle bireysel etki kapasitesi arasındaki uçurum büyüdükçe, farkındalık yerini çaresizliğe bırakabiliyor. Bir noktadan sonra kişi ya sorundan uzaklaşıyor ya da kendi çabasının hiçbir şeyi değiştirmeyeceğine inanıyor.

İklim yorgunluğu dediğimiz olgu, biraz da bu kopuşun sonucu. Daha fazla bilgiye sahip olmak her zaman daha fazla sorumluluk üstlenmek anlamına gelmiyor. Hatta etkili olabileceğimiz yolları göremediğimizde, artan bilgi bizi eylemden uzaklaştırabiliyor. Bu nedenle iklim iletişiminin artık başka bir soruya yanıt vermesi gerekiyor: İnsanlara ne kadar büyük bir felaketle karşı karşıya olduklarını anlatmanın ötesinde, bu hikâyenin neresinde değişim yaratabileceklerini gösterebiliyor muyuz?

Etkili iletişim, tehdidi görünür kılarken çözümü de erişilebilir hale getirmeli. Korkunun yanına öz yeterlilik duygusunu, sorumluluğun yanına hareket alanını koymalı. Çünkü insanları harekete geçiren şey, tehlikeyi bilmeleri kadar kendi eylemlerinin anlamlı bir sonuç yaratabileceğine inanmaları.

KOBİ'LER DÖNÜŞMEK İSTİYOR, PEKİ NEREDEN BAŞLAYACAK?

COP31 kapsamında Dünya Gazetesi TV'de, Yapı Kredi iş birliğiyle gerçekleştirilen söyleşide Jülide Yiğittürk Gürdamar ile bu kez aynı sorunun iş dünyasındaki karşılığını ele aldık: Türkiye'deki KOBİ'ler yeşil dönüşüme ne kadar hazır? KOBİ'ler açısından sürdürülebilirlik artık kurumsal itibar veya gönüllü çevre politikalarıyla sınırlı bir konu değil. Enerji maliyetlerinden tedarik zincirlerine, ihracat koşullarından finansmana erişime kadar işletmelerin rekabet gücünü doğrudan etkileyen bir dönüşümden söz ediyoruz. Özellikle uluslararası değer zincirlerinin parçası olan işletmeler için çevresel performans, giderek daha önemli bir ticari yeterlilik haline geliyor. Ancak burada kritik bir ayrım var: Bir işletmenin dönüşümün gerekliliğini kabul etmesi, bunu gerçekleştirecek kapasiteye sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Büyük şirketlerin sürdürülebilirlik ekipleri, danışmanlık bütçeleri ve veri toplama altyapıları bulunabilir. Oysa pek çok küçük işletme için karbon ayak izini hesaplamak, enerji verimliliği yatırımı planlamak veya sürdürülebilirlik standartlarını takip etmek bile önemli bir uzmanlık gerektiriyor. Finansmana erişim kadar hangi yatırımın gerekli olduğunu bilmek, doğru teknolojiyi seçmek ve dönüşümü yönetecek insan kaynağını geliştirmek de belirleyici hale geliyor.

KAYNAK SAĞLAMAK TEK BAŞINA DÖNÜŞÜM YARATMIYOR

Bu noktada yeşil dönüşümün önündeki engeli sadece finansman eksikliği olarak tanımlamak yetersiz kalıyor. Bilgiye erişim, teknik kapasite, nitelikli insan kaynağı ve uygun finansman modelleri birlikte düşünülmediğinde, kaynak sağlamak tek başına dönüşüm yaratmıyor.

Dahası, sürdürülebilirliği işletmelere sürekli yeni yükümlülükler, maliyetler ve uyum riskleri üzerinden anlatmak, iklim iletişimindeki çaresizlik duygusunun kurumsal karşılığını üretebiliyor. İşletme ne yapması gerektiğini duyuyor ama nasıl yapacağını göremiyor. Sonuçta dönüşüm, geleceğe hazırlanmanın fırsatı olmaktan çıkıp ertelenmesi gereken bir maliyete dönüşebiliyor.

Oysa doğru tasarlanmış bir dönüşüm süreci; enerji verimliliği, kaynak tasarrufu, yeni pazarlara erişim ve uzun vadeli dayanıklılık anlamına da gelebilir. Burada ihtiyaç duyulan, KOBİ'lere yeni sorumluluklar sıralamaktan çok, uygulanabilir bir yol haritası sunmak. Üniversitelerin, finans kuruluşlarının, büyük şirketlerin ve kamu kurumlarının iş birliği de tam bu nedenle önem taşıyor.

Antalya'daki iki farklı tartışmanın bana gösterdiği ortak gerçek şu oldu: Bireylerde de işletmelerde de sorun her zaman değişime direnç değil; değişimi mümkün kılacak koşulların yeterince oluşturulamaması.

İklim mücadelesinde yeni bir iletişim anlayışına ihtiyacımız var. İnsanları suçluluk duygusuyla, işletmeleri ise sürekli artan yükümlülüklerle harekete geçirmeye çalışmak yerine, çözümün nasıl mümkün olduğunu göstermeliyiz. İklim politikalarının başarısını da açıklanan hedeflerin büyüklüğü kadar, bu hedeflerin gündelik hayata ve ekonomik faaliyetlere ne ölçüde yansıdığıyla değerlendirmeliyiz.

COP31'in ardından asıl sınav burada başlıyor. Küresel müzakerelerde verilen sözlerin bir fabrikanın üretim hattına, bir KOBİ'nin yatırım kararına, bir gencin mesleki tercihine ve bir tüketicinin gündelik davranışına dönüşüp dönüşmediğinde.

Çünkü iklim krizinde artık en büyük eksikliğimiz ne yapmamız gerektiğini bilmemek değil. Bildiklerimizi yapabilecek güce, araçlara ve ortak hareket etme kapasitesine sahip olmak.

Ve belki de bundan sonraki iklim iletişiminin en önemli görevi, dünyanın neden değişmesi gerektiğini tekrar tekrar anlatmak değil, değişimin gerçekten mümkün olduğuna insanları inandırmak.

Yazara Ait Diğer Yazılar
Piyasa Özeti
Borsa 11.131,32 -2,36 %
Dolar 50,5453 0,17 %
Euro 55,4820 -0,09 %
Euro/Dolar 1,0964 -0,11 %
Altın (GR) 6.053,10 -1,52 %
Altın (ONS) 3.533,56 -3,45 %
Brent 90,4040 -0,12 %