Döviz dönüşüm desteği beklentilerin gerisinde kaldı

İhracatçılar için önemli bir teşvik nite­liğinde olan Döviz Dönüşüm Desteği, firmaların ihracat kaynaklı döviz gelir­lerini Türk Lirasına dönüştürmelerini teşvik etmek ve Merkez Bankası rezerv­lerini güçlendirmek amacıyla 2023 yılı Ocak ayında uygulamaya konulmuştur. Uygulamanın temel dayanağını; 26 Ocak 2023 tarihli Resmî Gazete’ de yayımla­nan 2023/5 sayılı Firmaların Yurt Dı­şı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkın­da Tebliğ oluşturmaktadır.

Uygulama­nın ilk döneminde yurt dışı kaynaklı dö­vizin Türk Lirasına dönüştürülmesi kar­şılığında ihracatçıya yüzde 2’si tutarında destek sağlanırken, bu oran 2025 yılı­nın Mayıs ayında yüzde 3’e çıkarılmıştı. Yüzde 3’lük oranı yeterli bulmayan İh­racatçılar, destek oranının artırılmasını beklerken, 1 Ekim 2026 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 2026/11 sayılı Tebliğ ile sistemde önemli değişikliklere gidildi. Destek oranı aynı kalırken, yeni şartlar ve uygulama esasları getirilerek yeni bir dönem başlamış oldu.

Yüzde 3 destek devam ediyor

Merkez Bankası tarafından yayımla­nan 2026/11 sayılı Tebliğ ile döviz dö­nüşüm desteği sisteminde önemli de­ğişikliklere gidilmiştir. Bu kapsamda TCMB tarafından 01.10.2026 tarihli ve 26.10.2026 tarihli Uygulama Talimatla­rı yayınlanmıştır. Getirilen yeni düzen­lemeler yayım tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Yeni düzenleme uyarınca yüz­de 3 döviz dönüşüm desteği uygulaması yeni şartlarla birlikte 31 Ocak 2027 tari­hine kadar devam edecek.

Döviz pozisyonu esasına geçildi

Döviz dönüşüm desteğinden yararlan­ma şartı olan döviz alımı yapmama ta­ahhüdü kaldırılmış; bunun yerine döviz pozisyonu esaslı yeni bir uygulama ge­tirilmiştir. Döviz pozisyonu oranı, fir­manın hazır döviz varlıkları toplamının net satış hasılatı ile aktif toplamından büyük olana bölünmesi suretiyle hesap­lanacaktır. Döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmek için döviz pozisyonu oranının %10’u aşmaması gerekmekte­dir. Bildirim Formu SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp onaylanacak ve belge tarihinden itibaren 3 ay sürey­le geçerli olup, bu süre içinde aynı form kapsamında birden fazla işlem yapılabi­lecektir.

Firma limiti TCMB tarafından hesaplanacak

Firmaların Merkez Bankasına sata­bilecekleri toplam döviz tutarının Türk lirası karşılığı, söz konusu döneme ait firma satış limitini aşamaz. Kullanılma­yan firma satış limiti, izleyen limit kulla­nım dönemine devredilmez. Firma satış limiti, firma kârlılığı ile 12 aylık işgücü maliyeti verileri esas alınarak Merkez Bankasınca hesaplanır. Firma satış limi­ti; firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarını ifade eder.

Yıllık destek sınırı 100 milyon

Firmaların limit kullanım dönemi içinde yararlanabileceği azami döviz dö­nüşüm desteği tutarı 100.000.000 (yüz milyon) Türk lirasıdır. Herhangi bir ne­denle döviz satışından sonra döviz dö­nüşüm desteğinden yararlanılamama­sı veya döviz dönüşüm desteğinin iade edilmesi halinde, döviz dönüşüm deste­ğinden düşülen tutarlar yeniden firma satış limitine ilave edilmez.

Değişiklik beklentileri karşılamadı

Döviz dönüşüm desteğinde yeni dö­nem düzenlemeleri, ihracatçıların beklentilerinin gerisinde kaldı. Dö­viz dönüşüm desteği oranının artırıl­ması beklenirken; yeni uygulamay­la birlikte, destekten yararlanmak için Merkez Bankasına satılabilecek döviz tutarına limit getirilmesi, döviz dönü­şüm desteği tavanı belirlenmesi ve bü­rokratik işlemlerin artması gibi husus­lar ihracatçıların beklentilerin gerisinde kalmış görünüyor.