Eksik prim günleri nasıl tamamlanır?

Emeklilik için yaş şartını tamamlamak tek başına yeterli değil. Sigortalının tabi olduğu mevzuata göre gerekli prim ödeme gün sayısının da tamamlanması gerekiyor.

Peki, emeklilik yaşı geldiği halde prim günü eksik olanlar ne yapacak?

Eksik prim gününü tamamlamanın birkaç yolu var. Sigortalı çalışmaya devam ederek prim gününü tamamlayabilir. Geçmişte borçlanabileceği bir süre varsa askerlik, doğum veya diğer hizmet borçlanmalarından yararlanabilir. Yurt dışında geçen süreleri varsa şartlarını taşıması halinde yurt dışı borçlanması yapabilir. İsteğe bağlı sigorta primi ödeyebilir. Geçmişte prim borcu nedeniyle durdurulmuş Bağ-Kur hizmeti varsa bu süreleri ihya ederek yeniden kazanabilir.

Ancak eksik günleri tamamlarken yalnızca “Kaç gün eksiğim var?” sorusuna bakılmamalı.

En az bunun kadar önemli ikinci soru şudur:Ödeyeceğim bu primler hangi sigortalılık statüsüne sayılacak ve hangi statüden emekli olacağım?

Son 2520 güne dikkat!

Özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olup çalışma hayatı içerisinde SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı gibi birden fazla statüde hizmeti bulunanların eksik primlerini tamamlarken son 2520 günlük fiili hizmet süresine çok dikkat etmeleri gerekiyor.

2829 sayılı Kanunun 8’inci maddesine göre, son yedi yıllık fiili hizmet süresi, yani 2520 prim günü içerisinde hangi statüde daha fazla hizmet varsa emeklilik şartları o statüye göre belirleniyor.

Eşitlik halinde ise son tabi olunan statü esas alınıyor.

Bu nedenle halk arasında yaygın olarak kullanılan “1261 gün” ifadesi de buradan geliyor. Son 2520 günlük fiili hizmet süresinin yarısından bir gün fazlası 1261 gün olduğundan, diğer statüdeki günlerin dağılımına göre 1261 gün emeklilik statüsünün belirlenmesinde kritik hale gelebiliyor.

Dolayısıyla SSK’dan emekli olmayı planlayan bir sigortalının eksik günlerini tamamlarken kontrolsüz şekilde Bağ-Kur kapsamında prim ödemesi, emeklilik planını değiştirebilir.

Burada bir ayrımı da özellikle belirtelim. İlk defa 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olanlarda son 2520 gün kuralı uygulanmıyor. Bu kişilerde 5510 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi kapsamında, çalışma hayatının tamamında en fazla sigortalılığın geçtiği statü esas alınıyor; hizmetlerin eşit olması halinde ise son sigortalılık hali dikkate alınıyor.

Bu nedenle eksik prim günü tamamlanırken kişinin ilk sigorta başlangıç tarihi, mevcut hizmetlerinin hangi statülerde geçtiği ve yapılacak ödemenin hangi statüye sayılacağı birlikte değerlendirilmelidir.

Geçmişteki süreler borçlanılarak prim günü kazanılabilir.

Eksik prim gününü tamamlamanın yollarından biri hizmet borçlanmasıdır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41’inci maddesi, sigortalıların hangi sürelerini borçlanabileceklerini tek tek düzenliyor.

Kanunun 41’inci maddesine göre borçlanılabilecek başlıca süreler şunlar:

Doğum borçlanması: Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum veya analık izinleri ile 4/a, 4/b ve 4/c kapsamındaki kadın sigortalıların, doğumdan sonraki iki yıllık süre içerisinde uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı olmadıkları süreler, çocuğun yaşaması şartıyla borçlanılabiliyor. Bu hak üç doğumla sınırlı. Böylece her çocuk için en fazla 720, üç çocuk için toplam 2.160 güne kadar borçlanma yapılabiliyor.

Askerlik borçlanması: Er veya erbaş olarak silah altında geçen süreler ile yedek subay ve yedek astsubay okulunda geçen süreler borçlanılabiliyor.

Aylıksız izin süreleri: 4/c kapsamındaki kamu görevlilerinin personel mevzuatına göre aylıksız izinde geçen süreleri borçlanılabiliyor.

Doktora ve tıpta uzmanlık: Sigortalı olmaksızın doktora öğreniminde veya tıpta uzmanlıkta yurt içinde veya yurt dışında geçirilen normal öğrenim süreleri borçlanılabiliyor.

Avukatlık stajı: Sigortalı olmaksızın yapılan normal avukatlık stajı süreleri borçlanılabiliyor.

Tutukluluk ve gözaltı: Sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan daha sonra bu suçtan beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri borçlanılabiliyor.

Grev ve lokavt: Grev ve lokavtta geçen süreler borçlanılabiliyor.

Hekimlerin fahrî asistanlık süreleri borçlanılabiliyor.

Seçim nedeniyle görevden ayrılanların süreleri: Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreler borçlanılabiliyor.

Kısmi süreli çalışanların eksik günleri: Kanundaki şartları taşıyan kısmi süreli çalışanlar, ay içerisinde 30 günden eksik kalan sürelerini borçlanabiliyor.

1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen öğrencilerin süreleri: Yurt dışına resmî öğrenci olarak gönderilen, öğrenimini başarıyla tamamlayıp yurda dönen ve mecburi hizmetini tamamlayanların, yurt dışında öğrenci olarak geçen sürelerinin 18 yaşından sonraki kısmı borçlanılabiliyor.

Dolayısıyla hizmet borçlanması yalnızca kamuoyunda en çok bilinen askerlik ve doğum borçlanmasından ibaret değil.

2026’da bir günlük borçlanma 495,45 TL’den başlıyor

2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL.

Günlük prime esas asgari kazanç:33.030 / 30 = 1.101 TL

Doğum borçlanması hariç 5510 sayılı Kanunun 41’inci maddesi kapsamındaki borçlanmalarda oran yüzde 45.

Buna göre en düşük günlük borçlanma tutarı:1.101 x %45 = 495,45 TL

Prime esas kazanç üst sınırı asgari ücretin 9 katı olduğundan günlük en yüksek borçlanma tutarı ise:4.459,05 TL

Sigortalı, 495,45 TL ile 4.459,05 TL arasında belirleyeceği günlük kazanç üzerinden borçlanma yapabiliyor.

Örneğin 540 günlük askerlik süresinin tamamını asgari tutardan borçlanan kişinin ödeyeceği tutar:  540 x 495,45 = 267.543 TL olacaktır.

Burada önemli bir avantaj var. Sigortalının borçlanabileceği sürenin tamamını satın alması şart değil.

Örneğin 540 gün askerliği bulunan ancak emeklilik için yalnızca 300 güne ihtiyacı olan sigortalı, 300 gün askerlik borçlanması yapabilir.

Doğum borçlanması daha düşük tutardan hesaplanıyor.

Doğum borçlanmasında ise oran yüzde 32.

Buna göre 2026 yılında günlük en düşük doğum borçlanması:1.101 x %32 = 352,32 TL

Günlük en yüksek doğum borçlanması ise:3.170,88 TL

Bir çocuk için 720 günlük sürenin tamamını asgari tutardan borçlanan kadın sigortalı:720 x 352,32 = 253.670,40 TL ödeyecek.

Üç çocuk için azami 2.160 günün tamamının borçlanılması halinde asgari tutardan maliyet:2.160 x 352,32 = 761.011,20 TL olacaktır.

Doğum borçlanmasında da ihtiyaç kadar günün borçlanılması mümkün.

Borçlanma hangi statüye sayılacak?

Borçlanma yaparken en fazla dikkat edilmesi gereken konulardan biri de budur.

5510 sayılı Kanunun 41’inci maddesi kapsamındaki borçlanmalarda, kanundaki özel durumlar dışında, borçlanılan süreler başvuru tarihindeki son sigortalılık statüsüne göre değerlendiriliyor.

Örneğin kişi son olarak 4/a kapsamında sigortalıysa borçlanmasının 4/a kapsamında değerlendirilmesi; son statüsü 4/b ise 4/b kapsamında değerlendirilmesi söz konusu olabiliyor.

Ancak bunun istisnaları var.

Kamu görevlilerinin aylıksız izin sürelerinin borçlanılması, kişinin diğer sigortalılık durumuna bakılmaksızın 4/c, yani Emekli Sandığı kapsamında değerlendiriliyor.

Bu nedenle özellikle emekliliğine az süre kalanların borçlanmayı yalnızca gün kazanmak amacıyla değil, emeklilik statüsünü de hesaplayarak yapmaları gerekiyor.

Ayrıca sigortalılık başlangıcından önce geçen askerlik gibi bazı sürelerin borçlanılması halinde sigortalılık başlangıç tarihi borçlanılan süre kadar geriye gidebiliyor. Böyle bir durum kişinin tabi olduğu emeklilik şartlarını da değiştirebilir.

SGK da 5510 sayılı Kanun kapsamındaki borçlanmalarda doğum için yüzde 32, diğer borçlanmalar için yüzde 45 oranının uygulandığını ve kısmi ödeme halinde ödenen tutarın karşıladığı kadar hizmet kazanıldığını belirtiyor.

Yurt dışında geçen süreler nasıl borçlanılır?

Yurt dışı borçlanmasının dayanağı 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun.

Kanundaki şartların yerine getirilmesi halinde 18 yaşından sonra yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri, bu sürelerin arasında veya sonunda bulunan her birinde bir yıla kadar işsizlik süreleri ile kadınların yurt dışında ev kadını olarak geçirdikleri süreler borçlanılabiliyor.

2026 yılında yurt dışı borçlanmasının günlük tutarı da seçilen prime esas kazancın yüzde 45’i.

Buna göre günlük en düşük yurt dışı borçlanması:495,45 TL

en yüksek günlük borçlanma ise:4.459,05 TL.

Örneğin 1.000 günlük yurt dışı süresini asgari tutardan borçlanan kişinin ödeyeceği tutar:1.000 x 495,45 = 495.450 TL olacaktır.

SGK’nın 2026 yılı için yayımladığı tutarlar da günlük 495,45 TL ile 4.459,05 TL arasındadır.

Yurt dışı borçlanması Bağ-Kur’a sayılıyor

Yurt dışı borçlanmasında emeklilik statüsü açısından çok önemli bir farklılık bulunuyor.

-Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan yurt dışı borçlanmaları 4/b, yani Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor.

Dolayısıyla SSK’dan emekli olmayı planlayan kişinin yurt dışı borçlanması yaparken bu günlerin Bağ-Kur hizmeti olarak dikkate alınacağını hesaba katması gerekiyor. 3201 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle yurt dışı borçlanmalarının her durumda 4/b kapsamında değerlendirilmesi öngörülmüş durumda. 

Özellikle 1 Ekim 2008’den önce sigortalı olanlarda bu günlerin son 2520 günlük fiili hizmet hesabına etkisi ayrıca kontrol edilmeli.

İsteğe bağlı sigorta ile prim günü tamamlanabilir

Borçlanabileceği geçmiş bir süresi bulunmayan kişi için seçeneklerden biri de isteğe bağlı sigorta primi ödemek.

5510 sayılı Kanunun 50’nci maddesine göre genel olarak; 18 yaşını dolduran, zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayan veya ay içerisinde 30 günden az çalışan ve kendi sigortalılığı nedeniyle aylık almayan kişiler gerekli diğer şartları da taşımaları halinde isteğe bağlı sigortalı olabiliyor.

İsteğe bağlı sigorta, geçmişteki boşlukları geriye dönük satın alma yöntemi değildir. Kişi başvurduktan sonra ilerleyen dönemler için prim ödeyerek gün kazanır.

2026 yılında genel isteğe bağlı sigorta prim oranı yüzde 33.

Asgari ücret üzerinden aylık en düşük prim:33.030 x %33 = 10.899,90 TL oluyor.

Ancak burada çok önemli bir husus var:Genel isteğe bağlı sigorta kapsamında ödenen primler 4/b, yani Bağ-Kur hizmeti sayılıyor.

Dolayısıyla SSK’dan emekli olmayı hedefleyen ve son 2520 gün hesabına tabi olan kişinin uzun süre isteğe bağlı sigorta primi ödemesi emekli olacağı statüyü etkileyebilir.

Prim gününü tamamlayayım derken SSK şartlarından Bağ-Kur şartlarına geçmemek için hesaplamanın baştan yapılması gerekiyor.

Silinen Bağ-Kur günleri ihya edilebilir

Eksik günleri tamamlamanın bir başka yöntemi geçmişte prim borcu nedeniyle durdurulmuş Bağ-Kur hizmetlerini yeniden canlandırmak.

5510 sayılı Kanunun Geçici 84’üncü maddesi kapsamında, 30 Nisan 2021 tarihi itibarıyla prim borcu bulunan 4/b sigortalılarının bu tarihten önceki borçlu sürelerinin belirli şartlarla durdurulması düzenlendi.

Durdurulan, diğer ifadeyle “silinen” bu hizmet süreleri daha sonra ihya edilerek yeniden kazanılabiliyor.

SGK düzenlemesine göre, 30 Nisan 2021 ve öncesine ilişkin prim borçları nedeniyle durdurulan hizmetler için sigortalı veya hak sahipleri daha sonra ihya talebinde bulunabiliyor. 

2026 yılında ihya hesabında da günlük yüzde 45 oranı uygulanıyor.

Buna göre günlük en düşük ihya tutarı:495,45 TL

günlük en yüksek tutar ise:4.459,05 TL.

Bağ-Kur ihyasında istediğiniz kadar gün alamazsınız

Bağ-Kur ihyasının hizmet borçlanmalarından en önemli farklarından biri burada ortaya çıkıyor.

Askerlik veya doğum borçlanmasında kişinin ihtiyaç duyduğu kadar günü satın alması mümkünken, Bağ-Kur ihyasında durdurulmuş sigortalılık süresinin tamamının ihya edilmesi gerekiyor.

SGK’nın Geçici 84’üncü madde uygulamasına ilişkin düzenlemesinde de durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamının ihyası öngörülüyor. 

Örneğin kişinin 1.500 günlük silinmiş Bağ-Kur hizmeti bulunuyor ancak emeklilik için yalnızca 400 güne ihtiyacı varsa:

“400 günü ihya edeyim, kalan 1.100 gün silinmiş olarak kalsın” diyemiyor.

1.500 günün tamamını ihya etmesi gerekiyor.

Asgari tutardan 1.500 günlük ihyanın maliyeti:1.500 x 495,45 = 743.175 TL oluyor.

Bu nedenle özellikle uzun süre Bağ-Kur ihyası bulunanların maliyet hesabını ve bu günlerin emeklilik statüsüne etkisini birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Önce emeklilik statüsünü, sonra eksik günü hesaplayın.

Sonuç olarak eksik prim gününü tamamlamanın tek bir yolu yok.

Kişi çalışarak, 5510 sayılı Kanunun 41’inci maddesindeki hakkı varsa borçlanma yaparak, 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı sürelerini borçlanarak, isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek veya geçmişte durdurulmuş Bağ-Kur hizmetleri bulunuyorsa bunları ihya ederek prim gününü tamamlayabilir.

Ancak yapılacak işlem yalnızca eksik gün sayısına göre belirlenmemeli.

Özellikle 1 Ekim 2008’den önce sigortalı olan ve birden fazla statüde hizmeti bulunanlar açısından son 2520 günlük fiili hizmet süresi, hangi statüden emekli olunacağının belirlenmesinde kritik önem taşıyor. Son yedi yıllık fiili hizmet içerisinde hizmeti fazla olan kurumun mevzuatına göre aylık bağlanması 2829 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde düzenleniyor.

Bu nedenle emekliliğine yaklaşan bir kişinin önce şu üç sorunun cevabını bulması gerekiyor:

Kaç gün primim eksik? Bu günleri hangi yöntemle tamamlayabilirim? Ödeyeceğim günler hangi statüye sayılacak?

Çünkü eksik prim gününü tamamlamak kadar, o primin SSK’ya mı, Bağ-Kur’a mı, Emekli Sandığı’na mı sayılacağı da önemli.

Yanlış statüde ödenecek prim, emeklilik için gereken gün sayısını ve dolayısıyla emeklilik tarihini değiştirebilir. Bu nedenle prim eksiğini kapatırken yalnız bugünkü maliyeti değil, hangi statüden ve hangi şartlarla emekli olunacağını da hesaba katmak gerekiyor.