Genişleme kapısı aralanıyor mu? TCMB ve faiz indirimi denklemi

Türkiye ekonomisi, son bir yıldır kararlılıkla sürdürülen sıkı para politikası döngüsün­de son derece kritik ve hassas bir eşikten geçi­yor. Son bir yıllık makroekonomik görünüm; enf­lasyonda katılıkların kademeli olarak kırılmaya başladığı, iç talepte sağlıklı bir dengelenmenin görüldüğü ve risk primlerinde kayda değer ra­hatlamaların yaşandığı bir döneme işaret ediyor. Bu tablonun ardından, iş dünyasının, akademi­nin ve finans piyasalarının odak noktası tama­men Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yıl sonuna kadar atacağı faiz adımlarına çevrilmiş durumda. Peki, kapsamlı veriler ve kü­resel gelişmeler ışığında, faiz indirimi için gerek­li iklim gerçekten olgunlaştı mı?

Yurt içi dinamikler: Enflasyonda yavaşlama ve sıkı duruşun sınırları

Son bir yılda enflasyonla mücadelede izle­nen kararlı duruş, fiyat artış hızında belirgin bir ivme kaybını beraberinde getirdi. Yıllık TÜFE oranlarının öngörülen patika dahilinde hareket etmesi ve öncü göstergelerin dezenflasyon sü­recinin direncini koruduğunu göstermesi, para politikasının uygulama alanını kademeli olarak genişletiyor. Yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) makul seyir ve sanayi kanadından ge­len girdi maliyeti sinyalleri, nihai tüketici fiyat­ları üzerindeki maliyet yönlü baskıların hafifle­diğini doğruluyor.

Bununla birlikte, TCMB’nin geride bıraktığı­mız aylarda gerçekleştirdiği kontrollü oran in­dirimleri, bankanın katı sıkılıktan veriye dayalı esneme dönemine girdiğinin net bir sinyali oldu. Ancak hizmet sektöründeki fiyatlama davranışla­rının güçlü bir atalet içermesi ve hanehalkı enflas­yon beklentilerinin hedeflenen seviyelerle arasın­daki makas, otoritenin ihtiyatlı duruşundan taviz vermemesini zorunlu kılıyor. İç talepteki soğuma dezenflasyon sürecini güçlü bir şekilde destekler­ken, atılacak her gevşeme adımının son derece in­ce bir dengede ve makro ihtiyati tedbirlerle takvi­ye edilerek yürütülmesi hayati önem taşıyor.

Küresel gelişmeler, dışsal riskler ve sermaye hareketleri

Yerel veriler umut vadetse de, madalyonun bir de küresel yüzü bulunmaktadır. Başta Fed ve ECB olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankalarının faiz politikalarındaki temkinli seyir, emtia fiyat­larındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gerilim­ler, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalar için dış finansman koşullarını hassas kılmaya devam ediyor. Küresel ticaretteki korumacı eğilimler ve enerji piyasalarındaki oynaklık, enflasyonist baskıların dışsal kaynaklı olarak yeniden canlan­ma riskini her zaman masada tutmaktadır.

Buna karşın, küresel likidite koşullarının gö­rece öngörülebilir kalması, Türkiye'nin CDS pri­mindeki istikrarlı düşüşle birleştiğinde dış ser­maye hareketleri açısından elverişli bir zemin sunmaktadır. Uluslararası yatırımcıların Türk lirası varlıklara olan ilgisi artarken, döviz rezerv­lerindeki güçlü görünüm de Merkez Bankası’nın elini güçlendiriyor. Küresel rüzgarlar tam anla­mıyla arkamızda olmasa da, en azından içeride­ki dezenflasyon sürecini kökten bozacak şiddet­li bir dış şok estirmemektedir. Bu durum, para politikası altyapısına dışsal bir nefes alma alanı sağlamaktadır.

Reel sektör dengeleri ve kredi koşulları

Sıkı para politikasının kaçınılmaz bir sonu­cu olarak kredi maliyetlerinin yükselmesi, reel sektör üzerinde hissedilir bir finansman baskı­sı yaratmaktadır. Büyüme oranlarındaki yavaş­lama ve sanayi üretimindeki hassas denge, faiz indirim beklentilerini reel sektör tarafında daha yüksek sesle dile getirir hale getirmiştir.

Ancak burada temel mesele, üretim çarkları­nın aksamaması ile dezenflasyon hedefinin çe­lişmemesidir. TCMB, ticari krediler ile birey­sel krediler arasındaki ayrışmayı koruyarak, fi­nansal istikrarı bozmayacak nitelikte bir selektif kredi mekanizmasını canlı tutmak zorundadır.

Sonuç: İndirim için ortam hazır mı?

Özetlemek gerekirse; TCMB’nin yıl sonuna kadar yeni bir faiz indirimi yapabilmesi için ge­reken makroekonomik zemin kısmen oluşmuş­tur, ancak bu zemin hâlâ oldukça kırılgan bir ya­pı arz etmektedir. Yıllık enflasyondaki gerileme eğilimi ve piyasa beklentilerinin bu süreci des­teklemesi, bankaya sınırlı da olsa adım atma ka­pasitesi tanımaktadır.

Ancak mevcut tablo, agresif bir gevşeme dön­güsünden ziyade, veriye bağlı, küçük adımlı ve son derece ihtiyatlı bir "ince ayar" sürecini zorunlu kılmaktadır. TCMB, büyüme ve istihdam dengesi­ni gözeterek kademeli indirimlere kapı aralayabi­lir; fakat izlenecek stratejinin temel omurgası her koşulda kalıcı fiyat istikrarı olmalıdır.