Hazine borçlanmasında hızlı büyüme

Giderek ağırlaşan fa­iz yüküne bağlı büyü­yen bütçe açıklarının finansman ihtiyacı, devletin borçlanmasında hızlı bir ar­tışa yol açtı.

Kamunun ana gelir ve harcamalarını oluş­turan merkezi yöne­tim bütçesinde ocak sonu itiba­rıyla son bir yıl­da verilen yük­sek boyuttaki nakit açığının fi­nansmanı ve bu dönemde vadesi ge­len borç geri ödeme­leri için Hazine tarafın­dan gidilen yeni borçlan­ma rekor düzeylere ulaştı.

Hazine’nin Şubat 2025-Ocak 2026 dönemini kapsayan bir yılda aldığı brüt borcun tutarı 4,4 trilyon liraya olurken gün­lük ortalama miktarı 12 milyar 20 milyon liraya geldi. Bu dö­nemdeki 1,6 trilyon liralık ge­ri ödemeden sonra Hazine’nin net borçlanması 2,8 trilyon TL olurken, artan kısım aynı dö­nemde 2 trilyonu aşan bütçe nakit açığının finansmanında kullanıldı.

Nakit bazda yıllık bütçe açığı 2,1 trilyon

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın verilerine göre anılan bir yıllık dönemde merkezi yö­netim bütçesinin toplam ge­liri 13 trilyon 339,6 milyar li­ra olurken toplam harcama ise 15 trilyon 214,1 milyar liraya ulaştı; böylece 1 trilyon 874,4 milyar lira bütçe açığı verildi. Bütçe emanetleri ve avans he­sabındaki hareketler sonra­sı “nakit” bazda verilen bütçe açığı ise 2 trilyon 140,7 trilyon liraya ulaştı.

Yüksek düzeylere ulaşan bütçe açığında yüklü faiz öde­meleri etkili oldu. Hazine bir yıllık dönemde iç borçlar için 1 trilyon 875,6 milyar, dış borç­lar için 248,1 milyar lira faiz ödedi. İskonto ve kısa vadeli nakit işlemlere ait faiz gider­leri ile türev ürün ve kira serti­fikası giderleri de 224,1 milyar lira oldu ve böylece toplam faiz ödemesi 2 trilyon 347,8 milyar liraya ulaştı. Bir yıllık faiz öde­mesi bu dönemdeki toplam bütçe harcamalarının yüzde 15,4’ünü oluşturdu. Faiz öde­meleri, anılan dönemdeki ver­gi gelirlerinin yüzde 20,5’ini, toplam bütçe gelirinin yüzde 17,6’sını yuttu.

Bir yılda alınan yeni borç

Hazine, ocak sonu itibarıyla son bir yılda bütçe açığı ve itfa­lar için gittiği rekor düzeydeki borçlanmanın büyük bölümü­nü devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihracı yoluyla iç borç­lanma şeklinde gerçekleştirdi.

Bu dönemde vadesi gelen iç borçları dolayısıyla toplam 1 trilyon 8,1 milyar liralık ge­ri ödeme gerçekleştiren Hazi­ne, DİBS ihraçları ile toplam 3 trilyon 584,2 milyar lira tuta­rında yeni iç borçlanmaya git­ti. Böylece Hazine’nin bu dö­nemdeki net iç borçlanması 2 trilyon 576,1 milyar lira oldu. Hazine anılan dönemde iç bor geri ödemesinin 3,6 katı yeni iç borç aldı.

Aynı dönemde vadesi gelen dış borçları için de 596,7 mil­yar lira geri ödeyen Hazine, 803,1 milyar liralık yeni dış borç aldı. Böylece Hazine son bir yılda 206,4 milyar liralık net dış borçlanma gerçekleş­tirdi. Bu gelişmelerle bir yıllık toplam 1 trilyon 604,9 milyar liralık iç ve dış borç geri öde­mesi gerçekleştirip, toplamda 4 trilyon 387,3 milyar liralık yeni borçlanmaya giden Hazi­ne’nin toplam net borçlanma­sı 2 trilyon 782,5 milyar lira olarak gerçekleşti.

Buna göre Hazine son bir yılda nakit açığının finans­manı için gerekli tutarın da üzerinde bir net borçlanmaya gitti. İhtiyacı aşan 641,9 mil­yar liralık kaynak, gelecek dö­nemlerde kullanılmak üzere kasaya devretti.

Borç stoku 14 trilyonu aştı

Giderek dalga boyu yükselen kamu açıkları ve borçlanma ihtiyacındaki artış paralelinde merkezi yönetimin borç stoku hızla büyüyerek rekor düzeye ulaştı. Söz konusu borç stoku ocak sonu itibarıyla son bir yılda yüzde 48,9 oranında 4 trilyon 683,5 milyar lira arttı ve 14 trilyon 264,2 milyar lira ile tarihi en yüksek düzeyine geldi.

Borç stokunun 8 trilyon 597,1 milyar lira ile en büyük kısmını iç borçlar oluşturuyor. Aynı tarihte dış borçların ulusal para ile karşılığı da 5 trilyon 667 milyar TL. Son bir yılda asıl hızlı büyüme iç borçlarda yaşandı. Dış borçlar TL cinsinden yüzde 29,8 oranında 1 trilyon 302,5 milyar lira artarken, iç borç stokunda yüzde 64,8 oranında 3 trilyon 381 milyar liralık net artış gerçekleşti.