Küresel otomotiv lojistiği ve tedarik zincirindeki aksamalar maliyetleri artırıyor

Hürmüz Boğazı’ndaki artan askeri geri­lim ve jeopolitik riskler, küresel otomo­tiv lojistiğini ve tedarik zincirini sekteye uğ­ratarak maliyetleri artırıyor. Bu durum, üre­tim aksamalarına ve otomobil fiyatlarında yeni zam baskılarına yol açan ciddi bir “çık­maz” olarak değerlendiriliyor.

Otomotivde Hürmüz kaynaklı krizin temel etkileri:

-Tedarik zinciri kırılması: Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, özellikle Asya’dan gelen parça sevkiyatlarında gecikmelere se­bep oluyor.

-Maliyet artışı: Deniz yolu taşımacı­lığındaki aksaklıklar lojistik maliyetlerini yükselterek üretim maliyetlerine doğrudan yansıyor.

-Zam baskısı: Artan üretim ve lojistik maliyetleri, nihai otomobil fiyatlarında zam beklentisini güçlendiriyor.

-Üretim alarmı: Tedarik sürecinde ak­samalar, üretim planlarında sapmalara ve kapasite kullanımında düşüş riskine neden oluyor.

Bu kriz, özellikle enerji krizi ve jeopoli­tik risklerin birleşimiyle otomotiv sektörü için de önemli bir sınav olarak öne çıkıyor. Küresel endüstriler ve mallarını taşıyan ge­miler, İran’ın uyarıları ve çatışmanın baş­lamasının ardından iki gün içinde Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği neredeyse durma noktasına geldi. Uydu görüntüleri, petrol tankerlerinin Basra ve Umman Körfezlerin­de kümelendiğini gösterdi. Hürmüz Boğa­zı’ndan geçen gemi trafiği, çatışmadan ön­ce günde ortalama 138 gemiden, 5 Mart Per­şembe günü yalnızca iki gemiye geriledi. Söz konusu gelişmeler ve çatışmaya bağlı dina­mikler, küresel ölçekte birçok sektörde hem yeni riskleri hem de aktif operasyonel ak­saklıkları beraberinde getiriyor.

Emtia ve hammadde tedarik zincirinde aksaklıklar

İran’daki çatışma, otomotivden elektro­niğe ve yarı iletken üretimine kadar birçok farklı endüstriyi destekleyen çeşitli emtia ve hammaddeleri etkileyerek çok sayıda te­darik zincirinde etkisini gösterdi. Geçen yıl her gün yaklaşık 13 ila 20 milyon varil pet­rol Hürmüz Boğazı’ndan geçti; bu, deniz yo­luyla taşınan tüm ham petrolün neredeyse üçte birini temsil ediyor. Hürmüz Boğazı’n­daki aksama ve Orta Doğu’daki derinleşen çatışma, küresel enerji piyasalarını önemli ölçüde etkileyerek ham petrol ve doğal gaz fiyatlarını yükseltiyor. 9 Mart Pazartesi iti­bariyle, Brent petrolünün fiyatı varil başı­na 100 dolar seviyesinde seyrederken, bu ra­kam ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırı­larından önce, 27 Şubat kapanışına kıyasla %38’lik bir artışa işaret ediyor.

Yükselen fiyatların etkisi ham petrol piya­sasının ötesine geçiyor. Dünya genelindeki endüstriler, ulaşım, otomotiv, kimya üreti­mi ve tarım dahil olmak üzere faaliyetlerini yürütmek için petrol ve doğal gaza bağımlı. Özellikle otomobil üreticileri, sentetik kau­çuk ve plastik bileşenlerin üretiminde ham petrole bağımlı olduğundan, abluka kaynak­lı petrol fiyat artışlarının malzeme maliyet­lerini %25’e kadar yükseltmesi bekleniyor.

Elektrikli araçlar, petrol bağımlılığını azaltan yeni denge unsuru haline geliyor

Savaşın küresel petrol piyasasında yarat­tığı çalkantı, küresel enerji güvenliğini yeni­den şekillendirebilecek sessiz bir değişimi ortaya çıkardı: elektrikli araçların hızlı yük­selişi. Elektrikli araç filolarının küresel ola­rak benimsenmesi, 2025 yılında İran’ın pet­rol ihracatının yüzde 70’ine denk gelen bir petrol tüketiminden tasarruf elde edilmesi­ni sağladı. Geçen yıl, dünya genelinde elekt­rikli araçlar günde 1,7 milyon varil petrol tüketiminden tasarruf sağlarken, analizle­re göre, aynı dönemde İran, Hürmüz Boğazı üzerinden 2,4 milyon varil petrol ihraç etti.

Ortadoğu gerilimi elektrikli araç dönüşümünü hızlandırıyor mu?

Dünya, elektrikli araçlarla büyümeye baş­larken, Orta Doğu’da oluşan ve tırmanan gerginlikler ile bu süreç hızlanıyor görünü­yor. Artan petrol fiyatları ve benzin istas­yonunda içten yanmalı aracı ile gelen sürü­cülerin maruz kalacakları yüksek maliyet­ler, sahip olmayı planlamadığı bir elektrikli aracı satın almaya ne kadar yönlendirecek göreceğiz. Netleşen önemli konu ise dünya­da elektrikli araç devrimi yeni bir ivme ka­zandı.