2025 yılı bütçe açığı 1,8 trilyon TL

Merkezi yönetim, 2025 yılının tü­münde 1,8 trilyon li­ra ile yüksek tutarda bütçe açı­ğı verdi, ancak açık önceki yıla göre önemli oranda küçüldü.

Geçen yıl verilen bütçe açı­ğı, Orta Vadeli Programdaki (OVP) başlangıç hedefi ve son OVP’deki gerçekleşme tahmi­ninin de altında kaldı. Geçen yıl faiz ödemeleri hızlı artışı­nı sürdürürken, faiz dışı har­camalar hız kesti. Başta ver­gi olmak üzere bütçe gelirleri­nin harcamalara göre çok daha hızlı artması, açığı aşağı çekti.

Gelirler giderlerden hızlı arttı

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğının açıkladığı verilere göre, aralıkta aylık bazda 1 trilyon 263,9 milyar liralık toplam bütçe gelirine karşılık 1 tril­yon 792 milyar liralık bütçe harcaması gerçekleşti. Böyle­ce, aylık bazda 528,1 milyar li­ra ile 2025’in en yüksek açı­ğı verildi. Ancak açık 2024’ün aynı ayındaki 830,8 milyar lira olan düzeyine göre yüzde 36,4 daha düşük geldi.

Aralıkta, önceki yılın ay­nı ayına göre gelirlerdeki ar­tış yüzde 43,7’ye ulaşırken, toplam giderler sadece yüzde 4,8’le çok daha düşük bir artış gösterdi. Bu kapsamda per­sonel gideri, cari transferler, mal ve hizmet alımı, serma­ye giderleri gibi kalemlerden oluşan toplam faiz dışı harca­malar 2024’ün aynı ayına gö­re sadece yüzde 2,5 artarak 1 trilyon 675,4 milyar lira olur­ken, Aralık 2024’te 75,3 mil­yar lira olan faiz ödemelerinin yüzde 55 artışla 116,7 milyar lira oldu. Aylık bazda faiz dışı bütçe açığı da yüzde 45,5 kü­çülerek 411,5 milyar TL oldu. Gelirler cephesinde ise ana kalemi oluşturan vergi tahsi­latı önceki yılın aynı ayına gö­re yüzde 47,9 artarak 1 trilyon 47,5 milyar TL, diğer gelirler yüzde 26,3 artışla 216,3 mil­yar TL oldu.

Yıllık açıkta 309 milyar TL küçülme

Ocak-aralık dönemi top­lamında bütçe harcamala­rı 2024’e göre yüzde 35,7 ar­tışla 14 trilyon 634,6 milyar TL’ye ulaşırken, toplam ge­lirler yüzde 48’le daha yüksek bir artış kaydederek 12 trilyon 835,5 milyar TL oldu. 2024 yı­lının tümünde 2 trilyon 107,8 milyar lira olan bütçe açığı, geçen yıl yüzde 14,6 küçüle­rek 1 trilyon 799,1 milyar lira­ya geriledi. 2025’te bütçe açı­ğı, önceki yıla göre 308,7 mil­yar lira küçüldü.

Yıllık bütçe giderlerinin 12 trilyon 580,2 milyar lira­lık bölümünü, önceki yıla gö­re yüzde 32,3 artan faiz dı­şı harcamalar oluşturdu. Bu kapsamda; Hazine yardım­ları, görevlendirme giderle­ri, hane halkına yardımlar, ta­rım ve hayvancılık destekleri vb. çok sayıda alanı kapsayan en büyük harcama kalemi ca­ri transferler yüzde 40 artış­la 5 trilyon 408,4 milyar, ikin­ci büyük kalem olan personel giderleri yüzde 36,3 artışla 3 trilyon 663,9 milyar lira oldu. Kamu çalışanları adına sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi olarak da 454,4 milyar lira ödendi.

Aynı dönemde ka­mu kuruluşlarına mamul mal alımı, gayrimenkul sermaye üretimi, müteahhitlik gider­leri, onarım faaliyetleri gibi alanları kapsayan “sermaye giderleri” yüzde 42,3 artışla 1 trilyon 343,6 milyar, devletin mal ve hizmet alımları yüzde 43,2 artışla 1 trilyon 69,8 mil­yar lira olurken, kamu kurum ve işletmelerine yapılan “ser­maye transferleri” ise yüzde 43,8 azalarak 360,1 milyar lira­ya düştü. Genel bütçeye dahil kuruluşlar ile yurt dışına “borç verme” kalemi de yüzde 2,1 azalarak 310 milyar lira oldu.

Yıllık 255 milyar TL’lik faiz dışı fazla

2025 yılındaki toplam bütçe giderinin 2 trilyon 54,4 milyar lirasını ise faiz ödemeleri oluş­turdu. Faiz dışı harcamalarda­ki görece düşük artışa karşılık faiz ödemelerindeki yıllık ar­tış yüzde 61,7 ile yüksek düzey­de gerçekleşti. Faizin toplam bütçe giderleri içinde 2024’te yüzde 11,8 olan payı, geçen yıl yüzde 14’e ulaştı. Faizin top­lam bütçe gelirlerine oranı yüzde 14,6’dan yüzde 16’ya, vergi gelirlerine oranı da yüzde 17,4’ten yüzde 18,6’ya yükseldi.

2024 yılında 837,3 milyar lira ile yüksek tutarda faiz dı­şı bütçe açığı verilirken, 2025 yılında 255,3 milyar lira ile önemli tutarda faiz dışı fazla elde edildi. Başka deyişle fa­iz yükümlülüğü olmasa büt­çe geçen yıl bu tutarda fazla verecekti.

Hedefler lehte saptı

2024 sonlarında hazırlanan 2025-2027 dönemine ait OVP’de 2025 için 1 trilyon 930,7 milyar liralık bükçe açığı hedeflenirken, geçen yıl eylül ayında yayımlanan 2026-2028 dönemine ait yeni OVP’de açığın 2 trilyon 208,3 milyar lira düzeyinde gerçekleşeceği tahmin edilmişti. Buna göre 2025 yılında gerçekleşen bütçe açığı hem başlangıç hedefinin hem de son çeyreğe girilirken yapılan gerçekleşme tahmininin altında kaldı. 2025 yılı, başlangıç hedefine göre 131,6 milyar, son gerçekleşme tahminine göre 409,2 milyar lira daha az bütçe açığı ile kapatıldı.

Vergide tahsilat 11 trilyonu aştı

2025 yılında 11 trilyon 49,5 milyar liralık vergi tahsilatı gerçekleşti. Vergi gelirlerinde önceki yıla göre artış yüzde 51,3’le toplam bütçe gider ve gelirlerindekinin üzerinde gerçekleşti. Vergi gelirinde kümülatif bazda yüksek artışa, ücret ve maaşlardan kaynağından yapılan gelir vergisi tevkifatının yüzde 84,4 artışla 2 trilyon 630,2 milyar liraya ulaşması önemli katkı sağladı.

Bunun etkisiyle toplam gelir vergisi tahsilatı yüzde 84,2 artışla 2 trilyon 813,2 milyar liraya ulaştı. Kurumlar vergisinde yıllık tahsilat ise yüzde 37,5 artışla 1 trilyon 223,9 milyar lira oldu. Doğrudan vergi niteliğindeki veraset ve intikal, motorlu taşıt, değerli konut gibi mülkiyet vergilerinde de yüzde 48,3 artışla 117,2 milyar liralık tahsilat yapıldı.

Geçen yılki vergi gelirlerinin 6 trilyon 895,1 milyar lira ile asıl büyük bölümü ise tüketilen mal ve hizmetlerin fiyatı içinde yer alan KDV, ÖTV başta olmak üzere dolaylı vergilerden elde edildi. Önceki yıla göre yüzde 43,4 artan dolaylı vergiler, toplam tahsilatın yüzde 62,4’ünü oluşturdu.

Vergi gelirlerinin toplam bütçe geliri içinde 2024’te yüzde 86,5 olan payı 2025’te yüzde 88,4’e; toplam bütçe giderlerini karşılama oranı da yüzde 67,8’den yüzde 75,5’e çıktı.