Hazine 2025’te günde ortalama 10,8 milyar TL borç aldı
Önceki iki yılda geometrik büyüyen Hazine nakit açığı, 2025’te yavaş arttığı halde 2,1 trilyon lira ile tarihi en yüksek düzeyde gerçekleşti. 2025’te yüzde 66,4 artarak 2 trilyon liraya yaklaşan faiz ödemeleri yüksek nakit açığı verilme-sinde etkili oldu.
Devletin ana gelir ve harcamalarına ilişkin Hazine nakit dengesinde oluşan açık ve bunun finansmanı için gidilen borçlanma 2025’te tarihi en yüksek düzeyleri gördü.
Nakit açığı 2025’te büyük oranda kontrole alınmakla birlikte 2,1 trilyon lira, açığın finansmanı ve vadesi gelen itfalar dolayısıyla gidilen borçlanma da 3,9 trilyon lira ile şu ana kadarki en yüksek yıllık düzeyde gerçekleşti. Hazine’nin 2025 yılı boyunca aldığı toplam borcun günlük ortalama miktarı 10,8 milyar liraya geldi.
Açık kontrole alında ama yine en yüksek
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre 2025’de Hazine’nin nakit bazda gelirleri önceki yıla göre yüzde 46,7 artışla 13 trilyon 21,5 milyar liraya, harcamaları yüzde 38 artışla 15 trilyon 159,2 milyar liraya ulaştı. Böylece Hazine nakit dengesi 2 trilyon 111,2 milyar lira oldu. Nakit açığı 2024’e göre sadece yüzde 0,9 büyüdü. Önceki iki yılda Hazine nakit açığı geometrik bir büyüme kaydetmiş; 2022’deki 169,4 milyar liralık düzeyinden 2023’te 625,8 milyar liraya ve 2024’te 2 trilyon 93 milyar liraya ulaşmıştı. Buna göre açık geçen yıl büyük oranda kontrol altına alınsa da tarihi en yüksek düzeyde gerçekleşti.
2025’te verilen yüksek nakit açığında yüklü faiz ödemeleri etkili oldu. Hazine’nin geçen yılki nakit harcamalarının 13 trilyon 203 milyarını önceki yıla göre yüzde 34,6 artan faiz dışı harcamalar oluştururken, faiz ödemeleri yüzde 66,4’lük artışla 1 trilyon 956,2 milyar liraya ulaştı. Ancak faiz yükündeki büyüme de önceki yıllara göre yavaşladı. Faiz ödemeleri 2023 yılında yüzde 96,7 ve 2024’te yüzde 108,1 artmıştı.
Finansman yine iç borçla
Hazine, geçen yılki nakit gelir ve harcamalarında ortaya çıkan büyük açığın finansmanı için rekor düzeyde borçlanmaya gitti; açık büyük oranda iç borçlanma yoluyla finanse edildi. Ocak-aralık döneminde vadesi gelen iç borçları dolayısıyla toplam 886,3 milyar liralık geri ödeme gerçekleştiren Hazine, bu dönemde devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihraçları ile toplam 3 trilyon 413,9 milyar lira tutarında yeni iç borçlanmaya gitti. Böylece Hazine’nin yıllık net iç borçlanması 2 trilyon 527,6 milyar lira oldu. Önceki yıla göre yüzde 24 daha fazla iç borç geri ödemesi gerçekleştiren Hazine, yüzde 53,1 oranında daha fazla borçlandı. Buna bağlı olarak Hazine’nin net iç borçlanması 2024’tekinin yüzde 66,9 üzerinde gerçekleşti. Net iç borçtaki büyümenin de önceki yıllara göre hız kestiği görüldü. 2022’de yüzde 365,2 ile rekor oranda büyüyen net iç borçlanmadaki artış hızı, 2023’te yüzde 112,8’ye, 2024’te yüzde 96,6’ya gerilemişti.
Hazine dış borçta “net ödeyici”
2025 yılı içinde vadesi gelen dış borçları için 520,2 milyar liralık geri ödeme gerçekleştiren Hazine’nin yıl boyunca aldığı yeni dış borç ise 515,3 milyar lira ile bunun altında kaldı. Böylece Hazine geçen yıl dış borçlarda 4,9 milyar lira ile net ödeyici oldu. Hazine’nin özellikle mart, nisan, haziran, ağustos, ekim ve aralık aylarında itfalarını gerçekleştirirken hiç yeni dış borç almadığı görüldü. Bu gelişmelerle yıllık toplam 1 trilyon 406,5 milyar liralık iç ve dış borç geri ödemesi gerçekleştirip, toplamda 3 trilyon 929,2 milyar liralık yeni borçlanmaya giden Hazine’nin toplam net borçlanması 2 trilyon 522,7 milyar lira olarak gerçekleşti. Hazine, geçen yılki finansmanın büyük bölümünü toplam net borçlanmadan elde ederken, yaklaşık 22,8 milyar liralık da devirli-garantili borç geri dönüşü sağladı. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’ndan (TMSF) da Hazine’ye 3,9 milyar liralık bir aktarım gerçekleşti. Artan 438,1 milyar liralık kaynak kasada kaldı. Kur farklarından gelen 175,9 milyar lira ile birlikte Hazine’nin kasa-banka bakiyesi 614 milyar liraya ulaştı.
Merkezi yönetim bütçe verisi bekleniyor
Merkezi yönetim bütçesinin en büyük bölümünü oluşturan genel bütçenin nakit bazda gelir ve giderlerine ilişkin tablo “Hazine nakit dengesi” olarak ifade ediliyor. Devletin gelir ve harcamalarının büyük bölümü genel bütçeye dahil idareler eliyle gerçekleştiriliyor. Genel bütçeli kuruluşları ile özel bütçeli idareler ve düzenleyici ve denetleyici kurumların gelir ve giderlerinin toplamı, “merkezi yönetim” bütçesini oluşturuyor. Bu nedenle Hazine nakit dengesindeki tablo, kamuoyunda “bütçe” denince ilk akla gelen merkezi yönetim bütçesinin seyrini büyük oranda yansıtıyor. İlk altı aydaki Hazine nakit dengesi tablosu, bu nedenle, 15 Ocak Perşembe günü açıklanacak merkezi yönetim bütçesi için öncü gösterge niteliğinde.
