Devletin tüketim harcaması 2025’te 500 milyarı aştı
Merkezi yönetimin tüketime yönelik mal, malzeme ve hizmet alımları geçen yıl 519,1 milyar liraya ulaştı. Üç yılda 100 milyar lira tasarruf öngören paketin açıklandığı 2024’te 134,2 milyar TL artan kamu tüketim harcamaları 2025’te de 153,6 milyar lira artış gösterdi. 2025’te güvenlik ve savunma ile ilgili tüketim maddesi alımları 192,2 milyar, enerji tüketimi 130,6 milyar, yiyecek içecek alımları 79,1 milyar, kırtasiye, yayım vb. alımları 31,1 milyar TL oldu.
Enflasyonu tek haneye indirme hedefiyle 2023’ün ikinci yarısından itibaren gidilen “parasal sıkılaştırma” ve 2024’te açıklanan 3 yıllık “kamuda tasarruf paketi”ne rağmen, devletin tüketim harcamaları geçen yıl 500 milyar lirayı aştı.
Ekonomi yönetiminin Mayıs 2024 başında açıkladığı ve üç yıllık bir dönemi kapsayan kamuda tasarruf ve verimlilik paketi ile kamu harcamalarında bu dönemde 100 milyar liralık bir azaltım öngörülmüştü. Ancak devletin sadece tüketime yönelik mal, malzeme ve hizmeti alımları için ödediği para 2024’te 365,5 milyar lira ile önceki yılın 134,2 milyar lira üzerinde gerçekleşmişti. Söz konusu harcamalar 2025’te ise 153,6 milyar lira artarak 519,1 milyar liraya ulaştı.
Artış enflasyonun üzerinde
Merkezi yönetim bütçe verilerine göre 2025’in tümünde tüketime yönelik mal, malzeme ve hizmet alım giderleri önceki yıla göre yüzde 42 arttı. Tüketim harcamaları, geçen yıl toplam bütçe harcamalarındaki yüzde 35,7’lik artışın oldukça üzerinde gerçekleşti. 2025 yılında tüketici fiyatları bazında (TÜFE) 30,9 olan enflasyonla indirgendiğinde devletin tüketim harcamalarında reel artışın yüzde 8,5 olduğu belirlendi.
Enflasyonun ana nedeni olarak görülen iç talebi baskılamak için uygulanan önlemlere karşın özel tüketimde fren etkisi sınırlı kalırken, devletin tüketim harcamaları da enflasyonun üzerinde artmaya devam etti. Söz konusu harcamalarda yıllar itibarıyla enflasyonun üzerinde gerçekleşen artış seyri değişmedi.
En çok harcama savunma/güvenlik araç gerecine
Önceki yılların aksine devletin tüketim harcamaları içinde enerjinin payı düşerken, güvenlik ve savunmaya yönelik tüketim giderlerindeki hızlı artış dikkati çekti. Savunma ve güvenlikle ilgili alımlara ödenen toplam para önceki yıla göre yüzde 58,2 artışla 192,2 milyar liraya ulaştı. Bu kapsamda silah, araç, gereç ve savaş teçhizatı alımlarına yaklaşık 96,5 milyar; eldekilerin işletme, bakım ve idamesine 23,7 milyar lira harcandı. Geçen yıl mühimmat alımları 23,3 milyar, güvenlik ve savunmaya yönelik gayrimenkul yapım giderleri 23,1 milyar, makine ve teçhizat alımları 7,8 milyar, hizmet alımları 7,3 milyar, gayrimenkul büyük onarım giderleri 4,7 milyar, bu alana yönelik diğer giderler de 6 milyar lira olarak gerçekleşti.
Akaryakıt ve doğal gaza 131 milyar
Önceki yılda 106,7 milyar lira olan devletin enerji giderleri, 2025’te yüzde 22,4’lük görece düşük bir artışla 130,6 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu kapsamda 70,3 milyar liralık elektrik faturası ödendi. Kamuda kullanılan kömür, kalorifer yakıtı, doğal gaz, tüp gaz gibi ısıtma ve pişirmeyle ilgili her türlü madde, malzeme ve yakıtların tüketim bedeli bir yılda 29,4 milyar lira oldu. Devletin, devasa parkındaki motorlu taşıtların yaktığı benzin, mazot vb. başta, her çeşit akaryakıt, madeni yağ, antifriz, benzeri tüketim malları ve kimyevi madde alımlarına ödediği para ise yaklaşık 30 milyar lira olurken jeotermal, nükleer gibi diğer kalemlere yapılan ödeme de 1 milyar lira dolayında gerçekleşti.
Yiyecek-içeceğe 79,1 milyar
Devletin yiyecek, içecek ve yem alımları da yüzde 49,2 artışla 79,1 milyar liraya ulaştı. Bunun da 76,6 milyar lira ile büyük bölümünü yiyecek alımları oluşturdu. İçecek alımlarına 1,3 milyar, yem alımları ve diğer kalemlere de toplam 1,3 milyar lira dolayında para harcandı.
Yasayla belirlenen hakkediş maddeleri ile besin ürünleri ve beslenmeyle ilgili her türlü ikmal maddesi giderleri, bütçede “Yiyecek alım giderleri” kaleminde yer alıyor, nakliye, depolama, pişirme, dağıtım giderleri ise ilgili tertibine gider kaydediliyor.
Hastane, yatılı okul, askeri birlik ve SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında yiyecek maddelerine ilişkin giderler, TSK’ya, kazandan iaşesi mümkün olmayan er, erbaş, hemşire, ebe, hastabakıcı ile sonunda muayene kaydıyla üç aya kadar dinlenme ve hava değişimi alan er, erbaş ve askeri öğrencilerin iaşe bedelleri bu kapsamda bulunuyor.
Sporcu, bando, mehter giyimine 17,8 milyar
Devletin geçen yılki “giyim kuşam” alımları yüzde 33,9 artışla 17,8 milyar liraya ulaştı. Bunun 15,2 milyar liralık bölümü giyecek alımlarına ödendi. Spor malzemesi alımları da 1,7 milyar lira olurken, kalan bölüm “tören malzemesi”, “bando malzemesi”, “kuşam” ve diğer kalemlere harcandı. Mehter, bando ve boru takımları gibi oluşumların özel giyim-kuşamları ve kullandıkları müzik alet ve parçaları ile bunlara ilişkin malzemeler ile sağlığı bozucu ve zehirleyici olduğu doktor raporu ile belirlenen görevlerde fiilen çalışanlara verilen giyecek ve koruyucu malzemelerin temini için gerekli harcamalar bütçeden karşılanıyor. Forma, şort, t-shirt, eşofman, ayakkabı gibi sporcu giysileri ile top, raket, güreş minderi, skor tabelası, tenis masası, ok, hedef tahtası gibi spor malzemeleri ve törenlerde kullanılan özel giysi ve malzemeler ile hayvanların kuşam alımları bu kapsamda yer alıyor. Su ve temizlik malzemesi alımlarına son bir yılda ödenen para da yüzde 37,1 artışla 12,3 milyar liraya ulaştı. Bir yılda su alımına 7,3 milyar, temizlik maddesine 5 milyar lira ödendi. NATO altyapısına yönelik inşa edilen ve yatırım programına dahil olmayan her türlü taşınmazın üçüncü şahıslara ihale yoluyla inşası ve onarımına da bir yılda 1 milyar lira dolayında bir harcama yapıldı. Devletin bahçe malzemesi alımları ile yapım ve bakım giderlerinin de aralarında bulunduğu diğer harcamaların toplam tutarı da 33,7 milyar lira oldu. Devletin tüketim harcaması (Milyon TL)
Kırtasiye harcamaları hız kesti
Devletin kırtasiye, yayın, baskı ve büro malzemesi alımları için son bir yılda ödediği para yüzde 17,1 oranında düşük bir artışla 31,1 milyar lira oldu. Söz konusu giderlerdeki artışın hız kesmesinde dijitalleşmenin de payı bulunuyor. Geçen yıl bu alandaki harcamalarının 12,1 milyar lira ile en büyük bölümünü, ders kitabı alım giderleri oluşturdu. Kalem, silgi, zımba teli, toplu iğne, ataç, disket, CD, toner, mürekkep, klasör, dosya, basılı kâğıt, defter gibi “kırtasiye” giderleri yaklaşık 7 milyar, pasaport defter ve sarf malzemesi alım giderleri 3,2 milyar, T.C. Kimlik Kartı sarf malzeme alım giderleri 2,7 milyar, cetvel, makas, kalem açacağı, delgeç, zımba gibi her çeşit “büro malzemesi” alımı malzemesi alımları 2,1 milyar, baskı ve cilt giderleri 1,6 milyar, bu alandaki diğer kalemlere yapılan toplam harcama da 1 milyar liraya yaklaştı
Özel malzeme alımına 21 milyar
Geçen yıl “özel malzeme alımları” yüzde 50,3 artışla 21,1 milyar liraya ulaştı. Kamu personeli ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavileri için reçete karşılığında eczanelerden alınan ilaçlar ile kurumların doktorluk, dispanser, revir gibi birimleri ile hastaneler ve diğer sağlık kuruluşlarında veya hizmet yerlerinde (ecza dolapları dahil) kullanılmak üzere toptan veya perakende olarak alınan ilaç, hammadde ve tıbbi malzeme bedelleri ile haşereyle mücadelede kullanılacak ilaç ve kimyasal maddeler bu kapsamda yer alıyor. Bu harcamaların 13,3 milyar lira ile yarıdan fazlasını tıbbı malzeme ve ilaç giderleri oluşturdu. Laboratuvar malzemesi ile kimyasal ve temrinlik malzeme alımı için 4,3 milyar, canlı hayvan alım ve bakım gideri yanında, tıbbi ve zirai nitelikte diğer kalemler için de toplam 3,5 milyar lira ödendi.
