Emekli olduktan sonra çalışanlar dikkat! SGDP herkes için geçerli değil

Emekli olduktan son­ra çalışmaya devam etmek isteyenlerin en çok merak ettiği konuların başında Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ge­liyor. Ancak SGDP uygu­laması sanıldığı gibi tüm emekliler için geçerli de­ğil. Hangi kuralların uy­gulanacağı, ilk defa sigor­talı olunan tarihe göre de­ğişiyor.

İşte emeklilik sonrası çalışmayla ilgili bilinmesi gerekenler…

SGDP nedir?

Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP), emekli aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya devam eden bazı si­gortalılar için uygulanan prim siste­midir. Bu uygulamada emekli aylığı kesilmez. Emekli çalışmaya devam ederken işveren tarafından SGK’ya destek primi ödenir.

Ancak bu sistem bütün emekliler için geçerli değildir. En önemli ay­rım ilk sigortalılık tarihidir.

Emeklilikten sonra çalışırken uy­gulanacak kurallar, kişinin emekli olduğu tarihe göre değil, ilk defa si­gortalı olduğu tarihe göre belirleni­yor. Bu nedenle aynı gün emekli olan iki kişi hakkında farklı uygulamalar yapılabiliyor

1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar 5510 sayılı Kanu­nun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra ye­niden çalışmaya başlarlarsa önemli bir sonuçla karşılaşıyor. Bu kişilerin emekli aylıkları çalışmaya başladık­ları tarihi takip eden ödeme döne­minden itibaren kesiliyor. Yani bu kişiler hem emekli aylığını alıp hem de SGDP kapsamında çalışamıyor.

Çalışmaya başladıkları andan itibaren;

-Kısa vadeli sigorta primi,

-Uzun vadeli sigorta primi,

-Genel sağlık sigortası primi

Normal çalışanlar gibi ödeniyor. Çalışmaları sona erdiğinde ise emek­li aylıkları yeniden bağlanıyor. Üste­lik bu yeni çalışma süreleri ve öde­nen primler dikkate alınarak aylık­ları yeniden hesaplanıyor. Kısacası, 2008 sonrası sigortalılar için SG­DP uygulaması bulunmuyor.

1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanlar;

İlk kez 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olanlar açısından es­ki sistem devam ediyor. Bu kişiler emekli olduktan sonra hizmet ak­diyle çalışırlarsa emekli aylıkları kesilmiyor. İşverenleri tarafından SGK’ya Sosyal Güvenlik Destek Pri­mi ödeniyor. Dolayısıyla hem emek­li aylığı alınabiliyor hem de çalışıla­biliyor.

SGDP primini kim ödüyor?

Çalışanların en çok merak ettiği konulardan biri de budur.

Hizmet akdiyle çalışan emekliler­de SGDP’nin yükümlüsü işverendir. Prime esas kazanç üzerinden he­saplanan yüzde 32 oranındaki SG­DP işveren tarafından SGK’ya öde­nir.

Emekli aylığından ayrıca SGDP kesintisi yapılmaz.

Tarımda çalışan emekliler için durum farklı, Kendi adına ve hesa­bına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları kesilmez. Bu kişiler hakkında SGDP hükümleri uygulanmaz.

Aynı şekilde hizmet akdiyle ça­lışması nedeniyle emekli olduktan sonra kendi adına tarımsal faaliyet­te bulunanlar için de aylık kesinti­si ve SGDP uygulaması söz konusu değildir.

Yurt dışında çalışan emekliler

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleş­mesi bulunmayan ülkelerde iş ya­pan Türk işverenler tarafından yurt dışına götürülen emeklilerden SG­DP kesilmez. Bu kişiler adına yal­nızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi ödenir.

Kamu kurumlarında çalışan emekliler

5335 sayılı Kanun gereği emekli­lerin kamu kurumlarında çalışma­sına ilişkin özel kurallar bulunuyor. Genel kural olarak, 1 Ocak 2005 ta­rihinden sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler aylıkları­nı kestirmeden çalışamıyor.

-Bu kişiler hakkında SGDP uy­gulanmıyor.

-Normal sigortalılık hükümleri uygulanıyor ve emekli aylıkları ke­siliyor.

-Ancak kanunlarda açıkça istis­na tanınan görevlerde çalışanlar bu uygulamanın dışında tutuluyor.

Yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlar

3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar açısından da uygula­ma değişti. 19 Haziran 2012 tarihine kadar Türkiye’de yeniden çalışma­ya başlayanların aylıkları kesiliyor­du. Bu tarihten sonra yapılan düzen­lemeyle, yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanların Türkiye’de çalış­maları halinde SGDP kapsamında çalışabilmelerine imkân sağlandı.

Harp malulleri ve vazife malulleri için özel düzenleme var;

Harp malulleri ile terörle müca­dele ve vazife malullüğü kapsamın­da aylık alan kişiler için ayrı hüküm­ler uygulanıyor. Bu kişiler çalışmaya başladıklarında çoğu durumda ay­lıkları kesilmiyor.

-Haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygu­lanıyor.

-İstemeleri halinde uzun vadeli sigorta kollarına da tabi olabiliyor­lar.

-Bu gruptakilerden genel sağlık sigortası primi alınmıyor.

SGDP ödenen süreler

emekliliğe katkı sağlar mı?

Hayır.

SGDP ödenen süreler;

-Emeklilik için sigortalılık süre­sine eklenmez.

-Hizmet birleştirmesinde dik­kate alınmaz.

-Primler toplu olarak geri veril­mez.

Ancak 4/a kapsamında çalışan emekliler açısından iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hakları devam eder.

Sonuç;

Emeklilikten sonra çalışmanın kuralları herkes için aynı değildir. Özellikle 1 Ekim 2008 tarihi, SG­DP uygulaması açısından en önemli dönüm noktasıdır. Bu tarihten önce sigortalı olanlar çoğunlukla emekli aylıklarını almaya devam ederek ça­lışabilirken, 1 Ekim 2008 ve sonra­sında ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başladıklarında emekli aylıkları ke­silecek ve SGDP yerine normal si­gortalılık hükümlerine tabi olacak­lardır. Bu nedenle emeklilik planı ya­panların, yalnızca emeklilik tarihine değil, ilk sigortalılık tarihlerine göre hangi kurallara tabi olduklarını mut­laka öğrenmeleri gerekiyor.