Errart: Sanatın doğayla buluştuğu yer

Proje 1: Emanet İzlek

“Çalışma, katılımcıları bir deste kart aracılığıyla mekâ­nı yeniden keşfetmeye davet eder. Desteden rastgele seçilen her kart, mekânın farklı nokta­larına işaret eden örtük yönlen­dirmeler barındırır. Bu ipuçları, dört sanatçının alanla kurduğu öznel ilişkinin, gözlemlerinin ve mekânsal deneyimlerinin izleri­dir. Katılımcıyı yürümeye ve çev­resine dikkat kesilmeye teşvik eden bu süreç ile örneğin bir dut ağacına gizlenmiş nesneyi ara­yan kişi, yol boyunca alandaki diğer dut ağaçlarını da keşfetme imkanı bulur. Varış noktalarında ise onları birer "emanet" bekler. O yere bırakılmış bir nesne, kısa bir metin ya da uydurulmuş bir hikaye biçimini alabilen bu ema­netler, varış noktasını bir ödül­den çok mekâna dair yeni bir hi­kayenin başlangıcı haline getirir. Katılımcılar bu izleri takip eder­ken, sanatçıların mekânsal oku­malarına ortak olur ve mekânla dinamik bir bağ kurar.”

Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölü­mü 3. ve 4. sınıflarında lisansüs­tü eğitim alan 18 öğrenci, bölüm başkanı Devabil ve Zafer Hoca­larla birlikte ERRART çiftliğin­de 5 gün geçirdiler. 4 gruba ay­rılan öğrenciler 40 dönümlük çiftliği karış karış gezip doğay­la derinlemesine tanıştılar, iç içe oldular. Gezinin bitişinde, 4 öğ­renci grubundan birinin yuka­rıdaki paylaşımlarında okudu­ğunuz gibi deneyimlerini kendi aralarında tartıştıktan sonra ho­calarına ve bizlere sundular.

Bir diğer grubun sunumu ise şöyleydi:

Proje 2: Bizden Bize

“Projenin çıkış noktasını, sa­ha araştırması sırasında karşı­laştığımız 650 yıllık zeytin ağacı oluşturuyor. Süreç boyunca 'do­ğal' ve 'organik' kavramları üze­rine yürüttüğümüz tartışmalar sonucunda, insanın bu ekosiste­min dışarısında değil, ayrılmaz bir parçası olduğunu gözlemle­dik. Doğanın kendi içindeki dön­güsüyle, insanların kurduğu iliş­kilerin aslında tamamen aynı ze­minde işlediği sonucuna vardık. Mevcut pratiğimizde; 'ritüel', 'kutsama' ve 'insan' kavramları­nın birbirleriyle kurduğu bağları inceliyoruz. Bu doğrultuda pro­jeyi, katılımcıları bir araya geti­ren etkileşimli ve ritüelistik bir performans olarak kurguladık. Doğadan toplanannesnelerle ta­sarlanan enstrümanlar ve per­formans anında bedenlerin üret­tiği sesler, bu deneyimin işitsel kanalını oluşturdu.”

Kentte ilhamı kaybettik

Bunlardan başka 4’er kişilik 2 ayrı öğrenci grubunun proje ko­nuları ise: “Hemzemin Durum: Bulunulmayan Zaman” ve “Dü­zenin Geçiciliği / Zorunlu Bi­çimlerin Çöküşü” idi. Arada­ki sohbetlerimizde öğrenciler­den birinin şu ifadesi hepimizi kent hayatını tekrar sorgulama­ya yöneltti: “Kentte, beton yığını içinde yaşıyoruz. Sanat üretmek için besin kaynaklarımız kaos, kargaşa, yaşamda var olabilme­nin sürdürülebilirliğinin endi­şesi ve politika. Burada tabiatın var olduğunun farkına vardık. Ağaçlar, çiçekler, kuşlar, balık­lar, doğanın sesi bizi bambaşka ilham kaynaklarıyla tanıştırdı.” Maalesef, bu tespitten de anla­şıldığı gibi çocuklarımız, öğren­cilerimiz doğayı ancak filmler­den, fotoğraflardan görebilir ha­le geldiler. Halbuki sanat ve doğa yaşamımızda birbirini tamam­layan iki ana öge.

Marmara Üniversitesi ile yıllar sonra yeniden

Peki, ben niye mi oradaydım? Çünkü Prof. Devabil Kara hoca resim ve heykel bölümü için bir danışma kurulu oluşturdu. Ben, Erol Tabanca, Nevzat Sayın, Sa­fa Bayar ve Erkan Doğanay’dan oluşan danışma kurulu zaman zaman bir araya gelerek Marma­ra Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim ve Heykel Bölü­münü daha ileri nasıl taşırız diye tartışıyoruz. Marmara Üniversi­tesi ile ilk tanışmam Teknik Eği­tim Fakültesi Matbaacılık Bölü­mü ile 1992-93 yıllarında olmuş­tu. Üniversite ve sanayi işbirliği projelerine örnek teşkil edecek bir çalışma ile KASAD (Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği) olarak bölümün çalışma ortam­larını eğitsel, fiziksel ve tekno­lojik olanaklarla donatma ama­cıyla ciddi yatırımlar yapmıştık. Aradan geçen 33 yıl sonra bile ya­tırımlarımızın meyvelerini hala toplamaya devam ediyor olma­nın gururunu yaşıyorum.

Marmara Üniversitesi ile bu deneyimimin bana verdiği il­hamla, Resim ve Heykel Bölü­münün danışma kurulunda yer alma teklifini hiç düşünmeden kabul ettim. Bir diğer etken de bölümün öğrencilerinin sanat piyasasında kabul görme oranı­nın yüksek olmasıydı. Genç sa­natçılara kucak açan platform­larda sıkça Marmara Üniversi­tesi çıkışlı öğrenci görmek pek tesadüf olmasa gerek. Bu kez da­nışma kurulunun bir diğer üyesi Erol’un daveti ile ERRART çift­liğinde buluştuk. Eşi Rana ile bir­likte projelendirdikleri bu çiftli­ğin kuruluş amacı da zaten sür­dürülebilir tarım, doğaya saygı ile sanatçıya, tasarımcıya, ede­biyatçıya bu doğallığın içinde deneyimleme, çalışma, okuma, yazma, düşünme olanaklarını sunmaktı. Siz yeter ki sanatla ya­şamak isteyin, birbirinizi mutla­ka bulursunuz. Sanatın peşinden gidebileceğiniz gibi, sanatı ken­dinize çekecek ortamı da yarata­bilirsiniz.

Errart'ın arkasındaki fikir

Erol Tabanca sanatın, kendi şahsına, kurumuna olduğu ka­dar toplumun gelişmesinde de ne kadar etkili itici güç olduğunun farkında olan bir iş insanımız. İş hayatı boyunca her daim sanat­la iç içe olmuş, bir mimar ve uy­gulayıcı olarak kentlerde yarattı­ğı devasa yapıları mutlaka sanat eserleriyle buluşturmuş, mima­ri estetiğe sanatı katmıştır. Bü­tün bu yaptıkları Erol’u kesme­miş, memleketi Eskişehir’e bir saygı duruşu göstererek OMM’u (Odunpazarı Modern Müzesi) Türkiye’nin sanat hayatına ka­zandırmış, dünyanın önemli sa­nat müzelerinin mimarlarının isimleri ile birlikte anıldığının bilinci ile projeyi Japon mimar Kengo Kuma’ya emanet etmiştir. Son zamanlarda ERRART çift­liği ile de sanatın, tasarımın ve edebiyatın, tatbikatından tartış­masına uzanan bir deneyimleme platformu yaratmıştır.

Hayatım boyunca bin kez söy­leyip yazmışımdır ama bir kez daha söylemekten bir zarar gel­mez: Sizi siz yapan, doğduğunuz, büyüdüğünüz yere küçücük bir minnet borcunuz varsa, Erol Ta­banca gibi, bunu oraya sanat yatı­rımı yaparak ödeyin. Siz de, şeh­riniz de ölümsüzleşin; gelecek kuşaklara örnek olun.