SMMM ve YMM sayıları ve sorunlarına bir bakış

13 Haziran 1989 tarihinde, 3568 sayılı Serbest Mu­hasebeci Mali Mü­şavirlik ve Yemin­li Mali Müşavirlik Kanunu ile mes­lek yasasına kavu­şan ruhsatlı Serbest Muhasebeci Ma­li Müşavirler ve Ye­minli Mali Müşavirlerin Türki­ye genelindeki sayısı günümüz­de 136.685’e ulaşmıştır.

Bu sayının 5.349’ü Serbest Muhasebeci (SM), 126.251’i Serbest Muhasebeci Mali Mü­şavir (SMMM) ve 5.085’i Ye­minli Mali Müşavir (YMM) olarak TÜRMOB’a kayıtlıdır. Ancak, aktif olarak serbest ça­lışan SM ve SMMM sayısı 59.958, YMM sayısı ise 3075 ki­şidir.

Geriye kalan meslek men­supları ise, şirketlerde bağımlı çalışmakta veya hiçbir mesleki faaliyete bulunmamaktadırlar. Türkiye genelinde Avukatlar­dan sonra gelen en büyük mes­lek örgütü olan Mali Müşavir­lerin sorunları ise daha büyük.

Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM)

SMMM mesleğinin konusu; gerçek ve tüzel kişilere ait te­şebbüs ve işletmelerin;

-Genel kabul görmüş muha­sebe prensipleri ve ilgili mev­zuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyanna­meleri ile diğer belgelerini dü­zenlemek ve benzeri işleri,

-Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletme­cilik, muhasebe, finans, ma­li mevzuat ve bunların uygu­lamaları ile ilgili işlerini dü­zenlemek veya bu konularda müşavirlik,

-Yukarıdaki bentte yazı­lı konularda, belgelerine daya­nılarak, inceleme, tahlil, dene­tim yapmak, mali tablo ve be­yannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tah­kim, bilirkişilik ve benzeri işle­ri, bir işyerine bağlı olmaksızın yapmaktır. Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için:

-Hukuk, iktisat, maliye, iş­letme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilim­ler dallarında eğitim veren fa­külte ve yüksekokullardan veya denkliği Yükseköğretim Kuru­munca tasdik edilmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak veya diğer öğretim ku­rumlarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fık­rada belirtilen bilim dalların­dan lisansüstü seviyesinde dip­loma almış olmak,

-En az üç yıl staj yapmış ol­mak,

-Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak,

-Serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış ol­mak, şartları aranır.

Yeminli Mali Müşavirler (YMM)

YMM mesleğinin konusu; gerçek ve tüzel kişilere ait te­şebbüs ve işletmelerin;

-Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletme­cilik, muhasebe, finans, ma­li mevzuat ve bunların uygu­lamaları ile ilgili işlerini dü­zenlemek veya bu konularda müşavirlik,

-Yukarıdaki bentte yazı­lı konularda, belgelerine daya­nılarak, inceleme, tahlil, dene­tim yapmak, mali tablo ve be­yannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tah­kim, bilirkişilik ve benzeri işle­ri, bir işyerine bağlı olmaksızın yapmaktır. Yeminli mali müşa­virler muhasebe ile ilgili defter tutamazlar, muhasebe bürosu açamazlar ve muhasebe bürola­rına ortak olamazlar.

Yeminli Mali Müşavir olabilmek için:

-En az 10 yıl serbest muha­sebeci mali müşavirlik yapmış olmak,

-Yeminli mali müşavirlik sı­navını vermiş olmak,

-Yeminli mali müşavir ruh­satını almış olmak, gibi şartları aranır. Kanunları uyarınca ver­gi inceleme yetkisini almış ve mesleki yeterlilik sınavını ver­miş olanlar, yeterlilik sınavını kazandıkları tarihten itibaren açılacak yeminli mali müşavir­lik sınavlarına genel hükümlere göre katılabilirler. Ancak, bun­ların yeminli mali müşavir ruh­satını alabilmeleri için birinci fıkranın (a) bendindeki süreyi tamamlamaları şarttır. Yeminli mali müşavirlik mesleğine ka­bul edilenler, görevlerine fiilen başlamadan önce, Asliye Tica­ret Mahkemesinde yemin eder­ler.

Meslek mensuplarının sorunları

Mesleğe girişin staj ve sınav­la olduğu, Gelir İdaresi Başkan­lığı’na ve vergi mükelleflerine karşı önemli görev ve sorumlu­lukları olan meslek mensupla­rının çok sayıda sorunları bu­lunmakta olup, sorunlar ve bek­lentiler özetle aşağıdaki gibi sıralanabilir:

-Ağır iş yükleri ve sorumlu­luklarına karşılık haklarının ye­tersizliği,

-Vergi mevzuatının hızlı de­ğişimi, karışıklığı, dağınıklığı, çok sayıda vergi türü ve beyan­namelerin hızına yetişileme­mesi,

-Haksız rekabet ve ücret so­rununa çözüm bulunması,

-Belli kıdemi olanların yeşil pasaport talebi,

-Mali tatil uygulamasının uygulanabilir olması,

-Meslek yasasının günün ko­şullarına göre güncellenmesi.

Sonuç olarak; meslek men­supları, Türkiye genelinde 77 SMMM Odası ve 8 YMM Oda­sı olmak üzere Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavir­ler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) ça­tısı altında örgütlenmişlerdir. Görüldüğü üzere, 37 yılı geride bırakmış ve büyük bir aile olan bu meslek mensuplarının çö­züm bekleyen ciddi sorunları ve beklentileri bulunmaktadır.

SMMM ve YMM meslek mensupları kamu görevlisi de­ğillerdir; ancak, çok önemli bir kamu hizmeti vermektedirler. Bir yandan vergi mükellefleri­ne verdikleri hizmet, öte yan­dan vergi gelirlerinden dolayı hazineye (Gelir İdaresi Başkan­lığı) olan katkılarına rağmen sorunlarına çözüm beklentileri ise devam etmektedir.