Sektörler mevcutta keyifsiz, gelecekten umutlu

Küresel ekonomide bu­lutlar henüz tam da­ğılmazken, Türkiye’de güven kaybı yaşayan sektörler mevcut durumdan keyifsiz ol­makla birlikte geleceğe umutlu bakışını da koruyor.

İç talep, geleceğe güven, tü­ketim/yatırım dengesi, istih­dam ve genel ekonomik seyir için vizyon sunan güven en­deksleri ağustos ayında hiz­metler, perakende ticaret ve inşaatta geriledi. Türkiye İs­tatistik Kurumu’nun (TÜİK) mevsim etkilerinden arındı­rılmış verilerine göre, güven endeksleri önceki aya göre hiz­met sektöründe yüzde 0,1 dü­şüşle 111,9’a, perakende ti­caret sektöründe yüzde 0,8 düşüşle 110,1’e, inşaat sek­töründe de yüzde 0,4 düşüş­le 83,1’e geriledi. Her sek­törde cironun yüzde 70’ini gerçekleştiren girişimleri kapsayan endeks­lerin 100’den büyük olması sektörün mev­cut ve gelecek döneme ilişkin iyimserliğini, 100’den küçük ol­ması ise kötümser­liğini yansıtıyor.

Hizmet sektö­rü endeksinde alt kırılımlar karmaşık bir seyre işaret etti. Son üç ayda iş durumu endek­si aylık bazda 1,3 puan azalarak 109’a, “Son 3 aylık dönemde hizmetlere olan talep” endek­si ise 0,1 puan azalarak 109,2 düzeyine geriledi. “Gelecek 3 aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi” endeksi 0,1 puan düşüşle 105,5 oldu.

Buna karşın, geleceğe yö­nelik beklentilerde can­lanma görüldü; “Gelecek 3 aylık dönemde hizmet­lere talep beklentisi” en­deksi 1,1 puan artışla 117,4’e, “Gelecek 3 aylık dönemde sa­tış fiyatları bek­lentisi” endeksi de 0,5 puan artarak 132,2 seviyesine ulaş­tı. Sektördeki en belirgin hare­ketlilik ise 2,8 puanlık artışla 107,4 seviyesine çıkan “Son 3 aylık dönemde toplam çalışan sayısı” endeksinde görüldü.

Perakende satışlarda sert düşüş

Genel endeksi gerileyen pe­rakende ticaret sektöründe, mevcut dönem satışlarında sert bir düşüş yaşandı. “Son 3 aylık dönemde iş hacmi (sa­tışlar)” endeksi aylık bazda 7 puan birden azalarak 114,0, “Gelecek 3 aylık dönemde te­darikçilere verilecek sipariş miktarı beklen­tisi” endeksi 2,2 puan azala­rak 113,7 seviyesine indi.

Ve­ri sunumunda artışı stok aza­lışını, azalışı ise stok artışını gösteren “Mevcut mal stok seviyesi” endeksi ise 0,1 pu­an azalarak 92,7 değerini al­dı; bu da stoklarda hafif bir ar­tışa işaret. Sektörde geleceğe yönelik umutlar ise korundu; perakendecinin “Gelecek 3 aylık dönemde iş hacmi bek­lentisi” endeksi 4,5 puan arta­rak 123,6’ya, “Gelecek 3 aylık dönemde toplam çalışan sayı­sı beklentisi” endeksi 4,9 pu­an artışla 112,4’e, “Gelecek 3 aylık dönemde satış fiyatları beklentisi” endeksi 0,8 puan artışla 153,9’a çıktı.

Endeksler ekonomik gidişat için ne diyor?

Sektörel güven endekslerinde yaşanan genel gerileme, sıkı para politikası ve iç talepteki yavaşlamanın reel sektör üzerindeki kümülatif baskısını yansıtıyor. Özellikle perakende ticaret sektöründe mevcut satışların sert biçimde düşmesi tüketim harcamalarındaki ani frenlemeyi doğrularken, inşaat sektörünün uzun süredir 100 eşik değerinin çok altında kalması yüksek borçlanma maliyetlerinin yarattığı yapısal durgunluğun sürdüğünü gösteriyor. Tüm sıkılaşma adımlarına rağmen hizmet sektörünün 100 eşik değerinin üzerinde tutunarak direncini koruması ise ekonomik faaliyetlerin tamamen durmadığı, ancak büyümenin lokomotifinin perakendeden hizmet alanına kaydığına işaret ediyor.

İnşaatta fiyatlar artacak

Genel endeksi kötümser bölgedeki seyrini sürdüren inşaatta, “Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi” endeksi aylık 3,1 puan değer kaybederek 78,9 seviyesine kadar inerken, firmaların “Son 3 aylık dönemde inşaat faaliyetleri” endeksi ise 5,6 puan gibi güçlü bir artışla 93,7’ye ulaşarak şantiyelerdeki hızlanmaya işaret etti.

İnşaatta geleceğe yönelik projeksiyonlarda da toparlanma gözlendi; “Gelecek 3 ayda toplam çalışan sayısı beklentisi” endeksi 2,4 puan artışla 87,3’e çıkarken, “Gelecek 3 aylık dönemde satış fiyatları beklentisi” endeksi de 2,9 puan artışla 110,2 seviyesine yükseldi.