Sosyal yardımı yeniden tanımlıyor

TOGEMDER, 21 yıllık yardım tecrübesini “sosyal fayda” ve “sıfır atık” vizyonuyla geleceğe taşıyor. Dernek, klasik sosyal yardım anlayışının ötesine geçerek kadın ve gençleri üretim süreçlerine katıyor; atıkları ekonomiye, yardımları ise kalıcı istihdama dönüştürüyor.

Toplumsal Gelişim Merke­zi Eğitim ve Sosyal Daya­nışma Derneği (TOGEM­DER), sosyal yardım anlayışını yalnızca ihtiyaç sahibine destek vermekle sınırlamıyor. Kadınla­rı meslek sahibi yapmaktan genç­leri istihdama hazırlamaya, kul­lanılmayan ürünleri yeniden eko­nomiye kazandırmaktan gıda bankacılığına kadar uzanan proje­lerle “sosyal fayda” odaklı bir mo­del oluşturuyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emi­ne Erdoğan’ın öncülüğünde 2005 yılında kurulan ve onursal baş­kanlığını yürüttüğü TOGEMDER, geride bıraktığı 21 yılda on bin­lerce aile, çocuk, öğrenci ve kadı­na ulaşarak sosyal dayanışma ve insani yardım alanında çalışma­lar yürüttü.

TOGEMDER Başka­nı Av. M. Belma Sekmen, yeni dö­nem yaklaşımını “sosyal fayda” ve “sıfır atık” başlıklarıyla tanım­larken, “İnsanlara dokunmak is­tiyoruz. Bunu sadece sosyal yar­dım olarak düşünmeyin” diyor. TOGEMDER, 2005’ten bu yana sosyal dayanışma ve insani yardım alanında yürüttüğü çalışmalarla yardım anlayışını farklı bir nokta­ya taşımaya hazırlanıyor.

Dernek; kadınların istihdama katılımından gençlerin mesleki gelişimine, gı­da bankacılığından kullanılmayan ürünlerin yeniden ekonomiye ka­zandırılmasına kadar uzanan pro­jeler yürütüyor. Uluslararası insani yardım faaliyetleri de dahil olmak üzere derneğin çalışmalarında on binlerce aile ve kişiye ulaşıldı. Eği­tim, kadın, çocuk, istihdam ve sos­yal yardım projeleriyle farklı grup­lara yönelik destekler sunuldu.

Belma Sekmen, derneğin kendi­sini klasik anlamda bir sosyal yar­dım kuruluşu olarak konumlan­dırmadığını belirterek, “Biz sosyal yardım derneğinden ziyade sosyal fayda yaratma derneğiyiz” diyor. Sekmen’e göre amaç yalnızca bir ihtiyacı karşılamak değil, ihtiyaç sahibinin kendi hayatını sürdüre­bileceği bir sistem kurmasına kat­kı sağlamak.

Sekmen, bu yaklaşımı “sosyal fayda” kavramıyla tanımlıyor. “Bir şey vermek değil, o verdiğinizde onun hayatını idame ettirecek bir sistem kurmasını sağlamak istiyo­ruz” diyen Sekmen, bu doğrultuda istihdam, eğitim, kadın girişimci­liği ve sürdürülebilirlik projeleri­ne ağırlık verdiklerini anlatıyor.

Yardımdan mesleğe geçiş

TOGEMDER’in yeni dönem projelerinde kadınların ve genç­lerin istihdam edilebilirliğini ar­tıran çalışmalar öne çıkıyor. Ba­şakşehir’de tamamlanan Ev İşle­rine Yardımcı Eleman Kursu ile kadınlara mesleki beceriler ka­zandırılırken, eğitimi tamamla­yan katılımcıların istihdam edil­diği belirtiliyor. Projenin yeni dö­nemi Üsküdar’da devam edecek. Dernek ayrıca gençleri geleceğin mesleklerine hazırlayan projeler yürütüyor. YAZGEM kapsamın­da yazılım ve dijital beceri eğitim­leri verilirken, E-Spor Projesi ile gençlere e-spor, yayıncılık, koçluk ve antrenörlük alanlarında eğitim sağlanıyor.

Sekmen, derneğin atölyelerinde de benzer bir model uygulandığı­nı belirtiyor. Bağışlanan kumaşla­rın yeniden değerlendirilerek ye­ni ürünlere dönüştürüldüğünü, bu ürünlerin bir bölümünün ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldığını, bir bö­lümünün ise Cemre Çarşısı ve dö­nüşüm pazarlarında satışa sunul­duğunu anlatıyor.

TOGEMDER’in sosyal fayda modelinin bir diğer ayağını sıfır atık ve yeniden kullanım oluş­turuyor. Gıda bankacılığı kapsa­mında satışa sunulamayan ancak kullanılabilir durumdaki gıda, gi­yim, temizlik ve yakacak ürünleri ihtiyaç sahiplerine ulaştırılıyor. Böylece hem ihtiyaç sahibinin te­mel gereksinimleri karşılanıyor hem de kullanılabilir ürünlerin atığa dönüşmesinin önüne ge­çiliyor.

Sekmen, özellikle tekstil ürünlerinde farklı bir model uy­guladıklarını belirterek, sezonu geçen veya satışa sunulamayan kumaşların atölyelerde yeniden işlendiğini söylüyor. Ailelerden gelen ve artık kullanılmayan çe­yiz ürünlerinin de çanta, yelek ya da farklı ürünlere dönüştürüle­bildiğini anlatıyor. Cemre Çarşı­sı’nda sürdürülebilirlik, alışve­riş ve sosyal dayanışma bir araya getirilirken, Dönüşüm Pazarı’n­da kullanılabilir ürünler yeniden değerlendirilerek satışa sunulu­yor ve elde edilen gelir sosyal fay­da amacıyla kullanılıyor.

Kadın girişimciye yeni destek

TOGEMDER’in yeni dönemin­deki dikkat çeken çalışmalardan biri de KOSGEB ve İstanbul Top­kapı Üniversitesi iş birliğiyle baş­latılan Kadın Girişimciler İçin Destek ve Dönüşüm Programı. 1 Ağustos 2026’da başvuruları baş­layan programla kadın girişimci­lerin işletme yönetimi, finansal sürdürülebilirlik, dijital dönüşüm, markalaşma, üretim kapasite­si, ihracat ve büyüme alanlarında güçlendirilmesi hedefleniyor.

Gıda bankacılığıyla israfın önüne geçiliyor

TOGEMDER’in modelinin önemli parçalarından biri de gıda bankacılığı. Sekmen, sistem saye­sinde firmaların satışa sunamadı­ğı ancak kullanılabilir durumdaki ürünlerin derneğe ulaştırıldığını, bu ürünlerin ihtiyaç sahiplerine yönlendirildiğini anlatıyor. Böy­lece bir yandan sosyal destek sağ­lanırken diğer yandan israfın azal­tılması hedefleniyor. Dernek, ba­ğışların izlenebilirliği konusunda da şeffaflık vurgusu yapıyor. Ba­ğışlanan ürünlerin envantere alın­dığını ve yardımın hangi aileye ulaştırıldığı konusunda bağışçıya geri bildirim verildiğini belirten Sekmen, bu sistemin güveni artır­dığını söylüyor.

TOGEMDER’in sosyal fayda anlayışının eğitim ayağında ise kütüphane projeleri dikkat çeki­yor. Dernek, fiziki şartları uygun, öğrenci sayısı fazla olan her branş­taki ilkokul, ortaokul, lise düzeyin­deki okullarda en az 4 bin kitap­tan oluşan modern kütüphaneler kuruyor.

Kütüphanelerin yalnız­ca kitaplık olarak değil, öğrenci­lerin, öğretmenlerin ve velilerin katıldığı etkinliklerle aktif eğitim alanları olarak kullanılması he­defleniyor. Sekmen de kütüphane projesine özel önem verdiklerini, her kütüphanede 4 bin yeni kita­bın bulunduğunu ve farklı illerde çalışmalar yürüttüklerini belirti­yor. İstanbul, Erzurum, Van, Sa­karya, Gümüşhane, Rize, Yalova, Kastamonu ve Kahramanmaraş olmak üzere 47 okul kütüphane­sinden 33’ünün yapımı tamam­lanarak teslim edilmiş durumda. 14 kütüphanenin ise yapımı hâlen devam ediyor.

E-atıklar yenileniyor, hedef COP31 Antalya Zirvesi

Sıfır atık vizyonunu elektronik eşyalara da taşıyan TOGEMDER; Beykoz Belediyesi ve MOBİSAD iş birliğiyle ikinci el cep telefonu ve elektronik cihazların yenilenmesi üzerine gençlere teknik eğitim imkânı sunuyor. Gençlere meslek kazandırırken e-atıkları ekonomiye kazandıran bu sürdürülebilirlik modelinin, Antalya’da düzenlenecek olan BM İklim Değişikliği Konferansı’nda (COP31) örnek proje olarak sunulması hedefleniyor.

“Bize para vermeyin, gelip görün”

Sekmen’in yeni dönem anlayışında bağışçı ile ihtiyaç sahibi arasındaki bağın güçlendirilmesi de önemli yer tutuyor. Bağışçıların yalnızca para göndermesini değil, derneğin çalışmalarını yerinde görmesini istediklerini belirten Sekmen, kadın gruplarının ev ziyaretlerine katıldığını ve ihtiyaç sahipleriyle doğrudan temas kurduğunu anlatıyor. Sekmen’e göre sosyal yardımın kalıcı etkisi, ihtiyaç sahibine verilen desteğin ötesinde kuruluyor. Bu nedenle derneğin hedefi, yardım alan kişinin eğitim, meslek veya istihdam yoluyla kendi hayatını sürdürebilmesine katkı sağlamak.