Gazi 100 yaşında

İngiltere’de tarihi 1700’lere kadar uzanan Royal Ascot ve ABD’de 1875’ten beri yapılan Kentucky derbisi gibi Türkiye’de de temelleri 1927’de atılan “Gazi Koşusu” coşkusu yaşanıyor. Cumhuriyetin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün at sevgisi ve spora verdiği önem sayesinde dünyadaki en prestijli at yarışlarının arasında adı sayılan Gazi Koşusu, bu pazar tam 100’üncü kez düzenleniyor. Türkiye'nin önde gelen at antrenörlerinden Engin Bekiroğulları ile Gazi Koşusu’nun önemini ve atların bu koşuya nasıl hazırlandıklarını konuştuk.

Gazi Koşusu bu yıl 100’üncü yılını kutlu­yor. Gazi Koşusu Türk atçılığı için neden bu kadar özel ve farklı bir yarış?

Birincisi, bir atın hayatı boyun­ca sadece bir defa katılabildiği bir koşu olması sebebiyle çok özel bir yarış. Türkiye’de yılda 3500 tay doğuyor. Bunların içinde sadece 22 at bu koşuya katılabiliyor. Bir atın hayatında bir defa katılıyor olması çok önemli çünkü XXXX

Gazi Koşusu’nun Ata­türk’ün bıraktığı ve sahip çı­kılması gereken önemli mi­raslardan biri olarak önemi nedir?

Gazi Mustafa Kemal’in bize miras bıraktığı bu koşuyu bu yıl 100’üncü kez koşacağız. Yani bir asrı bitirip başka bir asra geçece­ğiz. Bu anlamda sonuna kadar sa­hip çıkmalı ve sürdürmeliyiz. Ga­zi Koşusu Türkiye’deki en uzun süreli spor müsabakasıdır çünkü ülkede savaş, deprem, ne olursa olsun bu koşu durmadı. Öte yan­dan iki canlının bir arada yaptı­ğı tek spor müsabakasıdır, bu ne­denle de çok özel bir yarıştır.

Kariyeriniz boyunca çok sa­yıda önemli safkanı hazırladı­nız. Bir at Gazi Koşusu’na nasıl hazırlanır? Atın Gazi Koşusu seviyesine geldiğini nasıl an­larsınız?

Biz daha atlar anne rahmine düş­meden anne ve baba atı seçerken hangi anne ve babanın uzun me­safede daha başarılı olabileceği­nin hesabını yapıyoruz. Biz bu eş­leştirmeyi yaparken uzun mesafe­yi yapacak anne ve aygırları tercih ediyoruz. Tayların katıldığı uzun mesafeli koşular olmadığı zaten elinizde veri olmuyor. İngiliz at­larının 2 yaşından sonra Sakarya koşusunda gösterdiği performans onları 3 yaşlarında favori konuma getiriyor. Gazi Koşusu’nun yol ha­ritası çok ağır. Sadece 3 yaşındaki İngiliz tayları katılabiliyor. Bazen atın sağlık sorunları yarışa katıl­masına izin vermiyor. Atlar yarış­ta koştuğu zaman toynakları yere vurduğunda 3-4 ton ağırlığında güç ortaya çıkıyor. Bu da birçok eklem sorunlarını beraberinde getirebili­yor. Tayın sağlığının iyi gitmesi ge­rekiyor ki siz o koşuda başarılı ola­bilesiniz. Belli bir handikap puanı olması gerekiyor.

Gazi Koşusu'na son yıllarda her kesimden ilgi artıyor.

Safkanlar kalabalığa alışkın değil

Gazi Koşusu’na hazırlık sü­recinde fiziksel kondisyon kadar psikolojik hazırlık da önemli mi? Genç safkanların yarış stresini nasıl yönetiyor­sunuz?

Yüzde 100 önemli. Atlar yazın çok terliyor ve çok efor sarf edi­yor. Yarışta 50 bin kişi stadyuma geliyor. Safkanlar kalabalığa alı­şık olmadığı için ses ve gürültü­nün ortaya çıkardığı stres nede­niyle enerjisinin bir kısmını yarış başlamadan sarf etmiş oluyor. O yüzden Gazi Koşusu için sinir sis­temi kuvvetli atları seçmek gere­kiyor. Biz atları rahatlatabilmek için az ses duysunlar diye yarış­tan bir gün önce kulaklık takıyo­ruz. Dişi atlar bu stresi daha fazla stres yaşıyor. Uzun mesafeli koşu­larda dişi atların başarısının daha az olduğu dikkatimizi çekiyor.

Bir de biz atları yarışa hazırlar­ken atın karakteri ve yapısı az çok belli olur. Bazı atlar hareketlidir, oynar, zıplar, terler. Bazı atlar ise kendinden emin ve havalı şekil­de yarış alanına gelir. Bazıları ise gergindir.

Atlar duygusal hayvanlar. Atlarla nasıl ilişki kurmak la­zım, en çok kime bağlı olurlar?

Atların bizim dışımızda yetiş­tirildikleri çiftlikte seyisle de sü­rekli bir ilişkileri söz konusudur. Her atın bir seyisi olur. Tayın tır­nak bakımı var, annenin yanında emzirme dönemi var. Seyis ve atın ilişkisi çok önemli. Dişi atların se­yisleriyle bağlılıkları çok önem­lidir. Atın seyisi değiştiği zaman onda bir form düşüklüğü görürüz. Erkek atlarda bu konuda biraz da­ha rahat. Ama dişi atlar kendi ta­nıdığı kişiyle, kendi bildiği inan­dığı yolda devam etmek ister. At­lar ilk geldiklerinde çekingen olur. Bazısı size biat etmek istemez. Atın sertliğine karşılık siz de sert davranırsanız at strese girer. Ata çok dikkatli davranmak gerekir.

Gazi Koşusu öncesi atların hazırlığıyla ilgili en çok dikkat edilmesi gereken husus nedir?

Atlar genelde rutini sever. Ru­tini bozduğunuz zaman strese gi­rebiliyorlar. Gazi Koşusu, tayla­rın hayatlarındaki ilk 2400 met­relik koşu oluyor. En iyilerin bir araya geldiği ve telafisi olmayan bir koşu. O nedenle atları her gü­ne yayılan rutin bir hazırlık döne­minden geçirmek şart.

Atlarda rekabet hissi oluyor

Yarış sırasında atlarda da re­kabet hissi oluyor mu?

Kesinlikle. İdmanda zorlaya zor­laya 1200 metreyi 1 dakika 16 sani­yede yaparken yarış sırasında daha kısa sürede bitirebiliyor. Özellikle sonlara doğru hepsi birbirini geç­mek için daha da hızlanıyor. Atın karakteri de çok önemli. Bazı atlar birebir mücadeleyi sever, bazı atlar yanında atla aynı hizada koşmak ister. İkili mücadeleyi çok seven at­larımız da var.

Antrenörlükte yurtdışına açılma projeniz var mı?

Yurtdışına gidip geliyorum za­ten. Fransa’da da antrenörlük yapı­yorum. Bu yıl sonu Fransa’da biraz daha kalmayı planlıyorum. Antre­nörlük at sahipliği ve yetiştiricilik yapmak istiyorum orada. Fransa yarışçılığı bizim ülkemize yakın ol­duğu için.

Şampiyon antrenörden yarış tüyoları

Gazi Koşusu’nu izleyecek yarış severlere ne önerirsiniz?

Yarış severler açısından öncelikle atlardaki istikrar çok önemli. Binen jokeyler de çok önemli. Atların kendi mesafesinde koşup koşmadığına, idman istatistiklerine, düzenli idman yapıp yapmadığına, bunların hepsine dikkat etmek lazım.

Bu yılki Gazi Koşusu’na ilişkin öngörüleriniz neler?

Ben bu yıl üç safkanla katılmayı düşünüyorum. İkisi antrenörü olduğum atlar: Upamecano- Gökhan Kocakaya, Anshba- Ayhan Kurşun. Bir de hem sahibi, hem de antrenörü olduğum Aimus Liberatus - Özcan Yıldırım. Koşunun hızlı gideceğini ve tempolu bir koşu olacağını öngörüyorum. Yarışta 8-9 tane birinci olabileceğini düşündüğüm safkan var. Yani 2026 yılı Gazi koşusunu 100’üncü yıl olmasının yanısıra zor ve mücadelenin sert olacağı bir yarış olacak.

Triple Crown hakkında bilgi verir misiniz?

Bir tay deneme koşusunu, Gazi Koşusu’nu ve Ankara Koşusu’nu kazanıra Triple Crown’a hak kazanıyor. Daha önce Grand Ekinoks bunu başarmıştı.

Atatürk ve İnönü birlikte izlerdi

Veliefendi Hipodromu’nun yarış pisti olması, 20. yüzyılın başında İttihat ve Terakki dönemine denk geliyor. O dönemde kendisi de atçılığa meraklı olan Enver Paşa, “İstanbul’da at yarışları için en uygun yeri bulun” diyor. Alman uzmanlardan bir heyet oluşturuluyor ve Veliefendi’nin bulunduğu Çırpıcı Çayırı’nın yarış yeri olmasına karar veriliyor. Veliefendi’de Batılı anlamda ilk at yarışları 1922’de başladı. 1924 yılında yarışlara ilgi büyüdü. Örneğin; Adnan (Adıvar) Bey ile eşi Halide Edip (Adıvar) Hanım’ı her yarış günü Veliefendi’de görmek mümkündü. Ayrıca Kurtuluş Savaşı’na katılan ilk generallerden olan Refet (Bele) Paşa, eski başbakan, dönemin Paris Büyükelçisi Fethi (Okyar) Bey de dönemin yarışseverleri arasında yer alıyorlardı. Atatürk’ün anısına 1927’den bu yana kesintisiz olarak düzenlenen Gazi Koşusu ise ilk kez Ankara'da şimdiki Tandoğan meydanına yakın bir yerde 2000 metre olarak düzenlenen bir alanda yapıldı. Ali Muhiddin Hacıbekir'in sahibi olduğu İhsan Atçı'nın bindiği Neriman adlı kısrağın kazandığı koşuyu Atatürk ile İsmet inönü birlikte izlemişlerdi.

Şampiyonların arkasındaki isim: Engin Bekiroğulları Kimdir?

Çocukluğundan beri atçılığın içinde olan Engin Bekiroğulları, 2003 yılından beri lisanslı antrenörlük yapıyor. Türkiye Jokey Kulübü'nde çeşitli görevler üstlenen Bekiroğulları, yaklaşık 15 yıldır atçılıkta istikrarlı başarılara imza atan bir antrenör olarak biliniyor. Çok sayıda tayı büyük koşulara hazırlayan Bekiroğulları, 2024’te antrenörü olduğu Dragon Flame isimli atla Gazi Koşusu şampiyonu oldu. Bekiroğulları, ayrıca At Sahipleri Derneği Başkanlığı’nı yürütüyor.