Hedefler… Tahminler… Vesaire

Yine anlamakta ve anlamlandırmakta zor­landığımız bir TCMB Enflasyon Raporu Sunumunu daha geride bıraktık. Şubat ayın­daki son toplantıda savaşın başlamasından iki hafta önce ABD filosunun önemli bir kısmını Hürmüz Boğazına yakın biçimde konumlan­dırdığı noktada petrol fiyatını aşağı yönde revi­ze eden banka, bu sefer 2026 yılı ortalama pet­rol fiyatı tahminini global dengelerdeki bozul­mayı dikkate alarak yukarı revize etmiş.

Gıda fiyatlarında mayıs ayında gerilemenin başla­dığına dair yorumlar ve buna bağlı olarak gıda fiyatları tahmininde daha sınırlı bir revizyon ise pek inandırıcı değil. Bilakis savaş kaynaklı olarak akaryakıt fiyatlarında yaşanan yükseli­şin ve gübre fiyatlarındaki artışın kademeli et­kilerini önümüzdeki aylarda göreceğiz, mayıs ayında yaşanan olağan üstü hava koşullarının arz üzerindeki yansımaları da benzer şekilde bu iyimser tahminlerin içinde yok.

Yazın bek­lediğimiz kadar turist gelmezse, o zaman daha düşük gıda talebi ile fiyatlar bu tahminlere ya­kınsayabilir ancak dış ticaret açığımızın ener­ji faturasının artması ile bu kadar yukarılara geldiği bir ortamda ödemeler dengesinde daha büyük bir sorun yaşamamamız için turizm ge­lirleri belki her zamankinden daha büyük bir öneme sahip. Petrolde 10 dolar varil düzeyin­de bir artışın bize maliyeti yaklaşık dört milyar dolar, yani fiyatların ortalama tahminde 30 do­lara yakın bir yukarı revizyona tabi olduğu dü­şünülecek olursa 10 milyar dolar üzerinde bir ekstra açıktan bahsediyoruz.

Hedefi değiştirmem ancak tahminimi güncellerim

Bu gelişmeler ışığında TCMB 2026 yılına dair enflasyon hedefini %24 ve tahminini de %26 olarak belirledi. Geçtiğimiz dönemde de hedef ile tahminin ayrıca belirtilmesinin ne kadar kafa karışıklığı yarattığına dair yazıla­rım var. Hedefi değiştirmem ancak tahmini­mi güncellerim yaklaşımı da burada geçerli değil, zira ikisi birden revize ediliyor, tahmin hedeften yüksekse, o zaman tahmini hede­fe getirecek politikalar uygulanmalı, bunun için gerekli araçlar ve bu araçların kullanımı­na dair bağımsızlık TCMB nezdinde mevcut.

Biz piyasa katılımcıları tahmin verip revize edebiliriz, ancak işin bilfiil başındaki kurum için farklı dinamikler geçerli. Çözemediğim diğer bir konu ise belirsizlik aralığı vermek­ten vazgeçilmesi. Üniversitede istatistik der­si alanlar için tekrar olacak ancak geleceğe dair yapılan her modelleme ile ortaya çıkan tahmin belirli bir bandın içinde yer alır. Bura­da çok teknik detay girmek istemiyorum an­cak örnek vermem gerekirse, normal dağılım fonksiyonundaki olasılıklara bakarak enflas­yon %90 ihtimal ile %23 ile %29 arasında ol­masını bekliyorum denebilirdi.

Burada artan volatilite ile %90 ihtimal için gereken güven aralığı genişliği fazla bulunmuş olabilir, an­cak %26 diye tahmin yapıyorsanız bunun da­yandığı bir bant aralığı var, yılın sonuna doğ­ru yaklaşırken daha az sayıda ay kaldığından belirsizlik azalır ve bant daraltılır normalde, ancak olağan dışı durumlardan geçtiğimiz düşünülecek olursa burada bandın biraz da­ha genişletilmesi makul karşılanırdı.

Kişisel tahminim bant aralığında %30 ve üzeri bir ra­kamın telaffuz edilmemesi adına bu yol ter­cih edildi. İlk dört ayda %15 düzeyine yakla­şan enflasyonun Hürmüz Boğazı krizi bugün çözülse dahi yılın geri kalan sekiz ayında %2 temposunun altına kalıcı sarkmasının ne ka­dar düşük ihtimal olduğunu basit bir modelle­me yapan herkesin görebildiği yerde %30 de­mek bu kadar zor olmamalı.