Yönetişim zafiyetleri şirketlere zarar veriyor

Eylül ayının ilk çeyreğinde bir canlı ya­yında Bitcoin için 76K seviyesinin önemli olduğunu ve daha aşağı inmezse 80K seviyesini test etmesini beklediğimi söylemiştim. Şuan 80K’yı önetişim zafiyet­leri şirketlere zarar veriyor.

Son yaşadığımız fon skandalından alına­cak pek çok ders var. En başta düzenleyi­ci ve denetleyici otoriteler açısından. Öte yandan bu olay, açık ve net şekilde kurum­sal yönetim (yönetişim) zafiyetlerine de işaret ediyor. Kök sebeplerden bir tanesi de hesap verebilir, şeffaf, sorumlu ve adil yö­netim anlayışlarının tesis edilememesi. Bu anlamda, tüm sorumluluğu düzenleyici ve denetleyici otoritere bırakmayı doğru bul­muyorum.

Ülkemizde kurumsal yönetim lüks olarak görülüyor.

Kurumsal yönetim, 2000’lerin başından bu yana tartışılan, bilinen, bankacılık sek­törü ile büyük holdingler açısından yatırım yapılmış bir alan. Ancak bu kurumsal yöne­tim dediğimiz kavramı, büyük ve orta ölçek­li şirketlere indirmede başarılı olamadık. Bu kavram, sadece sınırlı olarak “İstanbul” özelinde kaldı. Anadolu’da maalesef karşı­lık bulmadı. İşim gereği Ankara ve İzmir fir­maları ile çok çalışıyorum, oralarda bile ha­len, yönetişimin çok önemli ama küçük bir unsuru olan bağımsız yönetim kurulu üyeli­ği dahi gelişme ortamı bulamadı.

Şirketlerimiz yönetişim, strateji ve sis­tem gibi kavramlara mesafeli. Bunda elbet­te 2000’lerden bu güne, bu kavramları pa­zarlayan ve başarısız örnekler ortaya çıkar­tan akademisyen ve danışmanların da rolü büyük. Bu işi doğru anlatamadık!

Kurumsal yönetim bir zorunluluktur

Bunu tercihe bağlı bir iş olarak görmek en büyük hata. Kurumsal yönetim, özellikle ve orta ve büyük ölçekli kurumlar, kamu idare­leri, spor kulüpleri ve hatta siyasi partiler için de bir lüks değil, zorunluluktur.

Son fon krizinde kural olarak yazılı şe­kilde bulunan kurumsal yönetim uygula­malarının içselleştirilemediğini gördük. Komiteler, bağımsız üyeler, şirket içi etik kurallar, kontrol ortamı, denetleyici otori­teler, finansal denetim mekanizmaları hep birlikte çöktü. Ben bu krizin, ABD’deki En­ron ABD için ne anlama geliyorsa, Türki­ye için de bu skandal, aynı anlama gelmeli. Tüm kurgu ve sistem baştan tasarlanmalı. Yatırımcıların piyasaya ve aktörlere güve­ni sarsılmamalı.

Yönetim kurulları güçlendirilmeli

Bu noktada ülkemizde bağımsız üyele­rin (gerçekten bu işi hobi veya yan iş değil, meslek olarak yapan ve şirketlere zaman ayırabilecek olan) yönetim kurullarında yer almasının, yönetim kurulu- icra güçler ayrılığının tesisinin, şirketlerde iç kont­rol ve iç denetim mekanizmalarının çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Ancak sorun şu ki, hakim iş kültüründe bunlar ya maliyet kalemi olarak görülüyor, ya da patronlar biz zaten şirketi buraya “bu yöntemlerle” getirdik, bu tür araçlara ge­rek yok diye düşünüyorlar. En büyük hata­yı burada yapıyorlar.

Bir şirket patronun liderlik ve yöne­tim kapasitesi kadarsa, o şirketin geleceği meçhul demektir. Patron dostlarım bana kızmasınlar, Allah korusun size bir şey ol­sa, şirketiniz kaç ay, ya da kaç hafta daya­nabilir. Kurumsal sistemler, güçlü bir yö­netim kurulu ve iyi bir raporlama mekaniz­manız olmadan, şirketiniz yönetim ekibi ile strateji geliştiremeden, siz olmadan ne kadar oyunda kalabilir?

Patronlar yönetim kurullarını güçlendirmeli

O sebeple, yönetişim lüks değil, gerçek bir ihtiyaçtır. Benim bu konuda bir krite­rim var. Şirketiniz 3 milyar TL ciroyu, 300 çalışanı geçtiyse, yönetişim sizin için ar­tık bir zorunluluktur. Hatta 1 milyar TL ve üzerinde bunu ciddi ciddi düşünmeye baş­lamalısınız.

Fon skandalları bize şunu gösteriyor; patronları veya profesyonel tepe yöneti­cileri zaman zaman frenleyen objektif ve veriye dayalı sistemlere ihtiyacımız var. Eleştirel gözle bakabilecek, konuları fark­lı açılardan değerlendirebilecek, patronun akrabası, eşi veya dostu olmayan, siyasileş­memiş bağımsız yönetim kurulu üyelerine ihtiyacımız var. Bu işe artık lüks gözüyle bakmamamız lazım.