Banker Bilo

Şener Şen ve İlyas Salman başrolde, Ertem Eğilmez filmi 1980 yapımı. Geçen hafta yaz­mıştık “Ah o 80’ler” diye. Lehman Biraderlerin yerli versiyonu denebilecek bu günler umarız çabuk ve küçük yatırımcının lehine geçer.

Celebrity isimlerle Bodrum gibi farklı şe­hirlerde yapılan eğitim, seminer, şeklinde ya­tırım ürünleri tanıtımlarının, bol takipçili sosyal medyada gürültü riski ile bahse konu fonlarda oluşturduğu bir durum da var mı ba­kılacaktır mutlaka. Eğer bir etki varsa, Türki­ye Ekonomi Modeli döneminde popüler sos­yal medyanın nasıl bir etkisi olmuştur sorusu gelir peşine haliyle.

Böyle füze mi atılır?

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Ka­libaf, geçen hafta bir X postu ile Taylor Kura­lına atıfla güncel formülü paylaştı. Haziran ayında “1993” ve “Sürreel” yazımızda reel fai­ze dair Taylor Kuralının yetersizliğini detaylı anlatmıştık.

Yenilenen formül şu şekilde:

i = r* + π* + 1.5(π−π*) + 0.5(y−y*) + α(SOH− SOH*) + β(BEM−BEM*), α,β > 0

Eski formüldeki nötr faiz gibi gözlemlenmesi mümkün olmayan, hesaplanması zor olan çık­tı açığı ve gerçekleşmesi oynak olan beklenen enflasyon değişkenlerini bir kenara koyarsak, yeni formüldeki yeni değişkenler (Hürmüz ve Babül Mendep Boğazı) formüldeki en somut başlıklar olmuş.

“Reel faiz şart, bilim bunu gerektirir” di­yen bizdeki ana akıma Ben Şalom Bernanke (vd. 2004) makalesini hatırlatmış aslında ye­ni formülle. Arz ve enerji şoklarında politika faizinin enflasyonda bir katkısı olmaz, demek formülün özeti.

Yanıltıcı yanılma

Fed’in enflasyon nedeni ile faiz artışına git­mek zorunda kaldığına atıf veren Kalibaf’ın Genişletilmiş Taylor Formülünde aslında so­runu Japonya ve tahvillerde aramak lazım. Japonya’yı faiz artışına zorlayan ABD, tahvil satışları sürdükçe kendisi faiz artışı yapmak zorunda kaldı.

Daha doğrusu, Warsh ilk toplantıda havlu atarak merkez bankası bağımsızlığını bir ke­nara bırakıp, faiz lobisine boyun eğmek zo­runda kaldı. Sonrasında Japonya denklik için faiz artışına gitti. Birlikte Faiz Ponzisinin startını verdiler. Bu arada Fed’in faiz artışını ABD ve dünyada birçok ekonomist yanlış ka­rar olarak nitelemişti.

Fed’in politika faiz indirimi ile daraltıcı genişlemeye gittiği ve uzun vadeli tahvil fa­izinin arttığı iddiasından bu yana Fed faizde sabitken ABD tahvillerinde faiz artışı sürdü. Nedeni Çin ve Japonya en başta. Şimdi faiz arttırıp genişleyici sıkılaştırmaya geçtiği id­dia edilen yerde ise, 10 yıllık tahvil faizi hala %5 civarında, pek hızlı düşme ve eski seviye­sine dönme niyetlisi değil. O zaman iddialar­da mı bir sıkıntı var?

Yeşil aklama

Akla doların rengi geliyor yeşil deyince. Fed faiz artışı ile kendini akladı mı zaman göstere­cek. Öte yandan Davos’a özel jetleri ile gidip sür­dürülebilirlik, yeşil ekonomi, yeşil finansman diye roman yazanlar şimdi petrolün arzını, fi­yatını, savaşın gidişatını ve yayılmasını belirli­yor. Tarihin en büyük yeşil aklaması gözümüzün önünde aslında.

Fosil bazlı yakıtlar Taylor Kuralını bile hizaya getirdi desek yeridir. Atmosfer seviyesinde uçu­şan roketlerin ozon deliği üzerindeki etkisini öl­çen var mıdır? En azından umursayan olmadı­ğını biliyoruz bu aralar. Nitekim Kalibaf’ın son füzesinin etki alanı çok geniş, menzili çok uzun.

Bazı fonlardaki son gelişmelerin küçük yatı­rımcı üzerindeki etkisini dikkate almaksızın, enflasyonda stoper etkisi olacağını söyleyen ana akımdaki acı reçete füzelerinin hala tale­bi baskılama düşüncesi mi daha yıkıcı yoksa, reel faiz makası grafiklerinin ve reel faiz şart söylemli füzelerin, reel getirisi normalden faz­la olan bu PPF’lere olan yatırımcı tercihini et­kilemiş olma ihtimali mi daha can sıkıcı, dü­şünmeden edemiyor insan.

Congrat, kongre

77. Uluslararası Uzay Kongresi 5-9 Ekim An­talya’da. Dünyada rekor 8.330 başvuru, kabul edilen 4.077, Türkiye’den 1.810 başvuru ara­sından kabul edilen 674 bildiriden biri olarak “Space Workforce Readiness Initiatives-Ro­admap For Newcomers” için ben de Antal­ya’dayım. Yolu düşeni beklerim.

9-20 Kasım 2026 tarihlerinde yine Antal­ya’da COP31 yapılacak. Bu tarihe kadar inşal­lah dünyanın enerji sorunu yukarımızda ve aşağımızda çözülür. Bu yüzden daha da kıy­metli bu zirve.

12-14 Kasım 2026 KKTC’de, yönetimin 4K’sı yaklaşımı ile dünyada ilk olan 4. Örgütlerin Yö­netimi Kongremize bildiri kabulü devam ediyor.