Hisse senetlerinin dijital geleceği
Hisse senetleri ve ETF’ler, blok zincirinin sunduğu yeni finansal altyapının giderek daha görünür bir parçası haline geliyor. Son aylarda hız kazanan tokenizasyon, geleneksel sermaye piyasası araçlarını dijital varlık dünyasıyla buluşturuyor. Tokenize hisse ve ETF’lerin toplam piyasa değeri ağustosta 2,87 milyar dolarken eylülde %17 artışla 3,35 milyar dolara ulaştı. Yılın başında 700 milyon dolar seviyesinde olan bu rakam, böylece yaklaşık beş katına çıktı. 2 Ekim itibarıyla tokenize hisse ve ETF tutan adreslerin sayısı 4,21 milyona ulaşırken, son 30 gündeki artış yüzde 61 oldu. Geldiğimiz noktada tokenize hisse piyasası, geleneksel sermaye piyasalarının yanında yeni bir erişim ve işlem kanalı oluşturmaya başlıyor.
Regülasyon kapıyı aralıyor
Bu piyasanın kalıcı hale gelmesinde teknoloji kadar düzenleyici çerçeve de belirleyici. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC) 17 Eylül’de aldığı karar bu açıdan önemli. SEC, belirli koşulları sağlayan platformlara, NMS kapsamındaki ABD hisselerinin tokenize versiyonlarını zincir üzerinde işlem görmesine yönelik beş yıllık, geçici ve koşullu muafiyet tanıdı. Sembol ve işlem hacimlerine sınır getirilirken, tokenların dayanak hisseyle aynı hak ve ayrıcalıkları taşıması şart koşuldu. Piyasanın gelişimi için yatırımcı haklarının korunması, ihraççı yapısının netleşmesi ve işlemlerin denetlenebilir olması gerekiyor. Asıl potansiyel ise sahiplik, transfer ve takas süreçlerinin programlanabilir altyapıya taşınmasıyla ortaya çıkabilir. Karar, platformlar için de yeni bir rekabet alanı açıyor. ABD merkezli yatırım platformu ve kripto hizmet sağlayıcısı Robinhood, hisse tokenlarının kapsamını genişletiyor. Şirket yöneticileri, mevcut token işlem hacimlerinin SEC’in bazı sınırlarına ulaşabileceğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde rekabet yalnızca daha fazla hissenin tokenize edilmesinde değil, bu varlıkların yatırımcılara ne kadar kolay, likit ve güvenli sunulacağında da yoğunlaşacak.
Yatırımcıların tercihi büyük teknoloji şirketleri
Mevcut talep, yatırımcıların büyük ve likit teknoloji şirketlerine yöneldiğine işaret ediyor. Verilerde NVIDIA’nın tokenize hissesi yaklaşık 98 bin yatırımcıyla öne çıkarken, S&P 500 ETF’sinin tokenize versiyonu 76 bin, Tesla ve Nasdaq-100 ETF’si yaklaşık 39 bin, Apple ise 34 bin yatırımcıya sahip. Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta, Netflix ve Coinbase gibi yüksek işlem hacimli şirketler de tokenize ürünler arasında yer alıyor. NVIDIA’nın tokenize hissesinin piyasa değeri yaklaşık 44 milyon dolar seviyesinde. Bu büyüklük, tokenize hisselerin dayanak hisselere kıyasla hâlâ oldukça küçük olduğunu ve tokenize hisse piyasasının geleneksel piyasaların ölçeğine ulaşması için önünde uzun bir yol bulunduğunu ortaya koyuyor.
ABD’de ölçek büyük
Piyasanın potansiyelini anlamak için ABD sermaye piyasasının ölçeğine bakmak yeterli. Halka açık şirketlerin toplam piyasa değeri yaklaşık 77 trilyon dolar seviyesinde. Bu nedenle tokenize hisse piyasasının potansiyeli, mevcut birkaç milyar dolarlık büyüklüğün çok ötesinde. Asıl soru, yatırımcıların tokenize hisseleri aynı varlıklara alternatif bir erişim ve işlem kanalı olarak ne ölçüde kullanacağı olacak. Gelişme ABD ile de sınırlı değil. Avrupa, İsviçre, İngiltere ve Hong Kong’da tokenize menkul kıymetlere yönelik düzenleyici çerçeveler ve piyasa altyapıları geliştiriliyor.
Hisse senetleri ve ETF’lerin blok zincirinde taşınabilir hale gelmesi; işlem saatleri, transfer ve takas süreçlerinde yeni imkânlar yaratabilir. Programlanabilir işlemler, daha hızlı transfer ve farklı platformların aynı altyapı üzerinden çalışabilmesi, tokenizasyonun öne çıkan potansiyel kullanım alanları arasında. Bundan sonraki aşamada likidite, yatırımcı deneyimi, hukuki hakların uygulanması ve geleneksel piyasa altyapısıyla entegrasyon belirleyici olacak. Türkiye açısından da tokenize hisse piyasası yakından izlenmesi gereken yeni bir alan. 2024’te yapılan yasal düzenlemeyle sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracına ilişkin düzenleme yetkisi SPK’ya verildi. Alanın kapsamı, ikincil düzenlemeler ve kurulacak piyasa altyapısıyla netleşecek. Birkaç milyar dolarlık mevcut piyasa, yılın başından bu yana gösterdiği büyümeyle artık yakından izleniyor. Sermaye piyasalarının geleceğinde tokenizasyonun ne kadar büyük bir yer tutacağını bugün kesin olarak söylemek zor. Ancak yatırımcılar ve platformlar bu modeli deniyor ve piyasa büyüyor.
