İstihdam bir ayda adeta çökmüş, inanalım mı?

Tüm ekonomik aktörlerin, hane halkları dâhil, hem insani hem katlanılacak eko­nomik zararlar bakımından pür dikkat savaşa odaklandık­ları bir zamanda Türkiye işgü­cü piyasasındaki son gelişme­leri yazmakta açıkçası tereddüt ettim. Normalde finansal piya­salarının boyutu itibariyle ama özellikle de enerji arzının yüz­de 30’unu üreten bir bölgede ce­reyan eden yıkıcı bir savaşın eko­nomik sonuçları üzerine yazmam beklenirdi. Ama savaşın ne kadar süreceğini ve nasıl sonuçlanacağı­nı kestiremediğim için vaz geçtim.

Önce DÜNYA Gazetesi okurları ocak ayından bizin işgücü piyasası üzerine bir yazı ile ilgilenmez diye bu haftayı pas geçmeye karar ver­dim. Cumartesi böyle geçti. İtiraf etmeliyim ki ocak işgücü istatis­tiklerinin yayınlanıp yayınlanma­dığına bakma gereğini de duyma­dım. Neredeyse tüm gün kanalları gezerek savaşı izlemeye çalıştım. Ama pazar günü merak edip TÜİK sitesine girdim. İstatistikler cu­ma günü yayınlanmış. İstihdam rakamlarını görünce ağzım açık kaldı. Ortaya çıkan şaşırtıcı geliş­meyi herkes savaş ile ilgileniyor kimse istihdamla daha doğrusu gi­derek tuhaflaşan işgücü istatistik­leri ile ilgilenmez diye görmezden gelemezdim.

Bir ayda istihdamda yarım milyon kayıp!

Mevsim etkilerinden arındı­rılmış rakamlarla aralık ayında 32 milyon 469 binden 31 milyon 953 bine düşmüş. Bir ayda istih­damda 516 binlik kayıp var. Ay­lık istihdam rakamlarında yüksek oynaklığa alışığız ama bu kada­rı görülmemişti. Daha da şaşırtıcı olanı bu kaybın büyük kısmının er­keklerden kaynaklanması: Erkek istihdamında kayıp 356 bin, ka­dınlarda 160 bin. Net istihdamda (işe girenler – işinden olanlar) bu kadar büyük bir azalma varsa acep işsiz sayısı ne oldu diye bakınca yi­ne ağzım açık kaldı. İş arayan sayı­sı sadece 73 bin artmış.

İstihdam ve işsiz sayısının top­lamı olan işgücü de bu durumda 443 bin azalmış. Erkek işgücün­de 313 binlik erkeklerin işgücüne katılım oranını yüzde 71’den 70’e düşürmüş. Bir puanlık düşüşü kü­çümsemeyin. Bir ay gibi kısa bir süre için özelliklede erkek işgü­cü piyasasında bu sıra dışı geliş­me. Bir yıl önce katılım oranı yüz­de 71,3’tü. Kadınlarda işgücü kaybı daha sınırlı olduğundan işgücüne katılımda düşüş te nispeten sınır­lı: Yüzde 35,1’den 34,7’ye 0,4 puan. Ancak kadınların işgücüne katılı­mının uzun süredir azalmakta ol­duğunu vurgulamak isterim. Bir yıl önce kadın katılım oranı yüzde 36,8’di. Bu ciddi bir sorun. Yapısal eğilim güvenilir bir şekilde netle­şince mutlaka ele alınması gereki­yor. Bu arada işsizlik oranı ne oldu diye soranlar olabilir. Aralık ayın­da şaibeli tarihi dip noktası olan yüzde 7,7’den 8,1’e yükselmiş.

İşgücü istatistikleri inandırıcılığını kaybediyor

Bence aralık ve ocak işsizlik oranlarının bir anlamı kalmadı çünkü ya işsiz sayısında (Ara­lık ayında 286 bin azalma ol­muştu) ya da istihdamda hiç inandırıcı olmayan azalmalar oluyor. İstihdamda yarım mil­yonluk azalmanın sektör dağı­lımını bilmiyoruz. Ama Türki­ye ekonomisinde büyümenin özellikle inşaat çekişi ile düşük bir oranda olsa da büyüdüğü­nü bu büyümenin de inşaatta önemli miktarda hizmetlerde ılım­lı miktarda istihdam yarattığını bi­liyoruz. Ayrıca ocak ayında Türki­ye ekonomisinde herhangi bir dış­sal şok yaşanmadığını da biliyoruz. Belli ki sorun istatistiklerde.

Aralık işgücü istatistiklerini yo­rumlayan “En düşük işsizlik re­korunu kırdık! Sevinelim mi en­dişelenelim mi?” başlıklı yazımı “Bana sorarsanız büyük ihtimalle TÜİK aralık işgücü anketinde bir hata yaptı. Bunu ocak ayı işgücü istatistikleri yayınlandığında gö­receğiz” diyerek noktalamıştım. Oysa aralık ayı işsizlik rakamları revize edilmedi. Bu kez istihdam rakamlarında anormal bir düşüş ortaya çıktı. TÜİK’in aylık HİA ör­nekleminin sorunlu olduğunu bi­liyorduk. Ama son iki ayda işsizlik ve istihdamda rakamlarında daha önce görülmemiş oynaklık, HİA örnekleminin daha büyük sorun­lar içerdiğine işaret ediyor. Bu du­rumda üç aylık verilerin de ne ka­dar güvenilir olduğu sorgulanma­ya başlayacaktır.

Güncel ve güvenilir işgücü is­tatistikleri olmadan ne maliye ne de para politikasında doğru karar­lar almazsınız. Yanlış istatistikler istihdamın büyük çapta azaldığı­nı gösterdiğinde para politikasını gevşetip kamu harcamalarını artı­racaksınız? TÜİK’e naçizane tav­siyem bu soruna bir an önce bir çö­züm bulmasıdır.