Yapay zekânın milyar dolarlık altyapısı: Faturayı kim ödüyor?
Yapay zeka denince akla önce modeller ve uygulamalar geliyor. Oysa bu teknolojinin arkasında veri merkezleri, işlemciler, ağ bağlantıları ve enerji altyapısından oluşan, maliyeti yüzlerce milyar doları bulan bir ekosistem var. Yapay zekâ ekonomisini anlamak için yalnızca teknolojiyi geliştiren şirketlere değil, altyapıyı kuranlara ve sermayeyi sağlayanlara da bakmak gerekiyor.
Teknoloji devleri ve finansal sermaye
Amazon, Microsoft, Google, Meta ve Oracle, yapay zekâ ve bulut altyapısına büyük bütçeler ayırıyor. Amazon’un 2026’da yaklaşık 200 milyar, Microsoft’un ise 190 milyar dolar sermaye harcaması planladığı belirtiliyor.
Finansman tarafında NVIDIA; Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs ve KKR ile yapay zekâ altyapısına 500 milyar doları aşan üçüncü taraf sermaye çekmeyi hedefleyen bir iş birliği açıkladı. Bu tutar, kesinleşmiş yatırım değil, uzun vadeli finansman hedefi.
Blue Owl Capital, IREN’in NVIDIA hızlandırıcıları alımı için 2,4 milyar dolarlık ekipman finansmanına öncülük ederken, Abu Dabi merkezli MGX ise Aligned Data Centers’ın 5 milyar dolarlık ek büyüme sermayesine katkıda bulundu.
Ekosistemde fonlar ve bankalar finansman sağlarken, Digital Realty, Equinix ve Khazna veri merkezlerini kurup işletiyor. Amazon ve Microsoft gibi teknoloji devleri ise bu kapasiteyi bulut hizmetlerinde kullanıyor. Her aşama, farklı getiri fırsatları ve riskler barındırıyor.
Borç büyürken risk fiyatlanıyor
Teknoloji devleri, yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek için giderek daha fazla borçlanıyor. Reuters’a göre Amazon, Alphabet, Meta, Oracle ve Microsoft, 2026’nın ilk yarısında yaklaşık 194 milyar dolarlık tahvil ihraç etti. Goldman Sachs, bu beş şirketin yıllık tahvil ihracının 2026’da 250 milyar, 2027’de ise 400 milyar dolara ulaşabileceğini öngörüyor. Artan tahvil arzı ve yatırımcıların daha yüksek risk primi talebi, şirketlerin borçlanma maliyetlerini yükseltebiliyor.
Şirket tahvillerinin getirileri, ABD Hazine tahvillerinden farklı dinamiklerle belirlenir. Hazine tahvillerinde enflasyon beklentileri, Fed’in faiz politikası ve ekonomik görünüm öne çıkarken, şirket tahvillerinde bunlara ek olarak şirketin kredi riski, borçluluk düzeyi ve finansal performansı da belirleyicidir.
CoreWeave örneği, yapay zekâ altyapısında kredi riskinin nasıl fiyatlandığını gösteriyor. Haziranda yüzde 9,675 getiriyle ihraç edilen tahvillerin piyasa getirisi ekim ortasında yüzde 15’e yükseldi. Tahvil fiyatındaki düşüşle birlikte yükselen bu oran, yatırımcıların şirketin kredi riskine karşı daha yüksek getiri talep ettiğine işaret ediyor.
Türkiye’nin veri merkezi yarışı
Ülkemiz bu zincirde giderek daha görünür hale geliyor. Google Cloud ile Turkcell, Türkiye’de yeni bir bulut bölgesi kurmak için iş birliği yapıyor. Google’ın 10 yıllık program kapsamında 2 milyar dolar, Turkcell’in ise 1 milyar dolar yatırım planı, toplam büyüklüğü 3 milyar dolara çıkarıyor. Turkcell’in veri merkezi ve bulut altyapısına yönelik yatırımları ise 2025 sonu itibarıyla 585 milyon euroya ulaştı.
Ankara’da Trendyol ile Castle Investments, yaklaşık 500 milyon dolarlık geliştirme maliyetine sahip, tamamlandığında 48 MW BT kapasitesine ulaşacak Data Hub’ı kuruyor. Kapasitenin önemli bölümünü Trendyol kendi operasyonlarında kullanacak; kalan bölüm ise bulut sağlayıcılarına ve kurumsal müşterilere sunulacak.
BAE merkezli Khazna’nın Ankara’daki tesisinin 100 megavata kadar büyüme potansiyeli var. Rönesans Holding ile dünya çapında faaliyet gösteren halka açık veri merkezi ve dijital altyapı şirketi Digital Realty’nin ortak girişimi, Ankara ve İstanbul’da toplam 200 MW kapasiteye ulaşmayı ve 3 milyar dolara kadar yatırım yapmayı hedefliyor.
NGN, Star of Bosphorus, Radore ve PenDC gibi yerli veri merkezi işletmecilerinin yanı sıra Huawei de Türkiye’de bulut altyapısı ve veri merkezi yatırımlarıyla ekosistemde yer alıyor.
Finansman tarafında da somut adımlar var. NGN ve Star of Bosphorus’un veri merkezi yatırımı için Garanti BBVA ve Yapı Kredi’nin yer aldığı konsorsiyum 40 milyon dolarlık yeşil finansman sağladı.
Yapay zekânın geleceğini algoritmalar kadar, altyapısının nasıl finanse edildiği de belirleyecek. Yüz milyarlarca dolarlık yatırımlar, fırsatların yanı sıra borçlanma, enerji maliyeti ve kapasite kullanım riskleri taşıyor. Türkiye için asıl başarı, bu yatırım dalgasından pay alarak altyapıyı sürdürülebilir gelire dönüştürmek. Çünkü yatırımın büyüklüğü manşetleri, yarattığı değer ise kazananları belirler
