Kapasite kullanım oranı: “Doğru yoldayız” diyor. Ya da…
Yüksek kapasite kullanımı:
Bir işletmenin, mevcut üretim potansiyelini (makine, iş gücü vb.) maksimuma yakın bir oranda değerlendirmesi diye tanımlanıyor…
***
Üretim hacmi arttıkça:
Toplam sabit maliyetler (işçilik, kira, amortisman, vergiler vb) daha fazla ürüne bölünüyor; bu sayede birim başına düşen maliyet düşüyor, karlılık artıyor...
***
Tatiller, bakım araları ve aksaklıklar nedeniyle “kapasite kullanım oranı” hiçbir zaman yüzde 100 olmuyor…
Ancak, kapasite kullanımında yüzde 85’i aşan , “karlı/verimli üretimin, rekabetçi fiyatın” temel koşulunu sağlamış oluyor…
***
Kapasite kullanım oranında:
AB ülkeleri ortalaması yüzde 78 civarında…
***
Gelişmiş ülkelerde ise bu oran daha yüksek…
Örneğin Almanya:
İmalat sektörü kapasite kullanımı, talebin yüksek olduğu dönemlerde yüzde 85’e kadar çıkıyor…
Tatil ve bakım dönemlerinde yüzde 82’ye düşebiliyor…
Örneğin Japonya’da:,
Yüzde 83 ile 86 arasında geziniyor…
***
Bizde mi?
Merkez Bankası’nın dünkü açıklaması şöyle:
“2026 yılı Ekim ayında, imalat sanayinde faaliyet gösteren bin 965 iş yeri tarafından İktisadi Yönelim Anketi’ne verilen yanıtlar toplulaştırılarak değerlendirildi…
İmalat sanayi genelinde mevsimsel etkilerden arındırılmış Kapasite Kullanım Oranı, bir önceki aya göre 0.2 puan artarak yüzde 74,3 seviyesinde gerçekleşti…
Mevsimsel etkilerden arındırılmamış Kapasite Kullanım Oranı, bir önceki aya göre 0.3 puan artarak yüzde 74.5 seviyesine yükseldi…”
VELHASIL
Kapasite kullanım oranımız, yüzde 74.5 seviyesi ile, AB ortalamasına ve gelişmişlere göre yüzde 5 ile 15 oranında daha düşük…
Bu, “Daha baştan, kapasite kullanımından dolayı, AB’ye ve gelişmişlere göre maliyetlerimiz yüzde 5 ile 15 arasında yüksek kalıyor” anlamı taşıyor…
Ancak…
“Kapasite kullanımında yüzde 30’lara düştük”, “15’lere düştük” gibi, umutsuzluk artıran sektörel açıklamalar ile ilgili düşündürürken, soruları da artırıyor…
***
Giyimde yüzde 77’ye yaklaşan, mobilyada 75.5’i aşan, hatta ağaç ürünlerinde yüzde 85’e yaklaşan “resmi” kapasite kullanım oranları, sektör temsilcilerinin açıklamalarıyla karşılaştırıldığında, iki yorum yapılabilir:
Birincisi, bazı sektörlerde, üretimden çıkan şirketler nedeniyle, üretimde kalan şirketler, kapasite kullanımında doğru ölçeğe yaklaşmaya başladı; ikincisi ise…
